Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Ապրիլի 19-ին անցկացվեց «Սնանկության իրավունք. ներպետական և միջազգային պրակտիկա» խորագրով խորացված դասընթացի փակման միջոցառումը՝ առցանց եղանակով: Միջոցառումը կազմակերպել էին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (EBRD), Իրավունքի զարգացման միջազգային կազմակերպությունը (IDLO), ՀՀ բարձրագույն դատական խորհուրդը՝ Արդարադատության ակադեմիայի հետ համագործակցությամբ: Դասընթացին մասնակցել են ՀՀ սնանկության դատարանի, ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավորներ, ինչպես նաև դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձինք:

Վեբինարին ներածական խոսքով հանդես եկան Արդարադատության ակադեմիայի պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ինչպես նաև գործընկեր կառույցների ներկայացուցիչները:

Անահիտ Մանասյանը ողջունեց մասնակիցներին, կարևորեց վերոնշյալ թեմատիկայով դասընթացի անցկացումը՝ ընդգծելով միջազգային գործընկերների հետ համագործակցության արդյունավետությունը:

Դասընթացը վարում էին ազգային և միջազգային փորձագետներ:

Ապրիլի 16-ից 18-ը Ծաղկաձորում անցկացվեց «Պարզեցված և արագացված վարույթներ, կորպորատիվ վեճերի նոր կանոնները» թեմայով դասընթաց քաղաքացիական գործեր քննող դատավորների համար: Եռօրյա դասընթացն անցկացվեց Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (EBRD) և Իրավունքի զարգացման միջազգային կազմակերպության (IDLO) կողմից համատեղ իրականացվող «Հայաստանում դատական ներուժի զարգացում-քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգիրքը» ծրագրի շրջանակում՝ Արդարադատության ակադեմիայի հետ համագործակցությամբ:

Դասընթացի բացմանը ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Արդարադատության ակադեմիայի պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ով իր խոսքում կարևորեց Ակադեմիայի և միջազգային կազմակերպությունների՝ մասնավորապես Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի, Իրավունքի զարգացման միջազգային կազմակերպության միջև արդյունավետ համագործակցությունը՝ նշելով, որ համագործակցությունը շարունակական է լինելու:

Ապրիլի 12-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ «Մեդիա իրավունք» կրթական ծրագրի մեկնարկային միջոցառումը: Ծրագիրն իրականացվում է Ակադեմիայի և «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամի հետ համատեղ:

Բացման խոսքով հանդես եկավ Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը: Ռեկտորը ողջունեց ներկաներին և ընդգծեց միջոցառման և ծրագրի կարևորությունը: Ս. Առաքելյանը երախտագիտություն հայտնեց գերմանական հիմնադրամին և հայաստանյան ներկայացուցչությանը Ակադեմիայի նախաձեռնությանն օպերատիվ արձագանքելու և կարճ ժամանակում այն իրականություն դարձնելու համար: «Դասընթացը բավական մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել Ակադեմիայի ունկնդիրների՝ դատավորների, դատախազների շրջանում»,-նշեց ռեկտորը և շնորհակալություն հայտնեց մասնակիցներին:

Ներկաներին հեռավար եղանակով ողջունեց նաև Հիմնադրամի «Քաղաքական երկխոսություն Հարավային Կովկաս» տարածաշրջանային ծրագրի տնօրեն Թոմաս Շրապելը և նշեց, որ «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամը Հայաստանում գործում է արդեն 12 տարի, և սա առաջին պաշտոնական համագործակցությունն է Ակադեմիայի հետ:

Ծրագրի դասընթացավարները, որոնք իրավունքի և մեդիայի ոլորտի լավագույն փորձագետներից են, ներկայացրին ծրագիրը, հիմնական թեմաները, դասընթացների անցկացման ձևաչափը և այլն:

Ներկաները քննարկեցին դասընթացի անցկացմանն առնչվող կազմակերպական մի շարք հարցեր՝ նշելով, որ ընտրված թեման չափազանց արդիական է և խիստ կարևոր։

Ապրիլի 12-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկեցին 2021 թվականի վերապատրաստման դասընթացները ինչպես դատավորների, այնպես էլ դատախազների համար: Վերապատրաստումն անցկացվում է համապատասխան ուսուցման ծրագրերով: Դատավորների խմբում ընդգրկված է 22 ունկնդիր, դատախազների խմբում՝ 17 ունկնդիր:

Ուսումնառության ժամաքանակը յուրաքանչյուր դատավորի և դատախազի համար 80 ակադեմիական ժամ է։ Ուսումնառությունն իրականացվում է երկու փուլով, յուրաքանչյուրը՝ 40 ակադեմիական ժամ (մեկ շաբաթ) տևողությամբ:

Թե՛ դատավորների, թե՛ դատախազների վերապատրաստումն իրականացվում է հատուկ, ընդհանուր մասնագիտական և հեռավար ուսուցման ձևով դասավանդվող դասընթացների մոդուլների հիման վրա։

Առկա ուսուցման ձևով վերապատրաստման ժամանակացույց է սահմանվել 2021 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսները՝ ընդհանուր մասնագիտական, և սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսները՝ հատուկ մասնագիտական առարկաներով, իսկ հեռավար ուսուցման ձևով՝ 2021 թվականի մարտ-դեկտեմբեր ամիսները:

Ապրիլի 9-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց առաջին քննությունը: Օրեր առաջ է ավարտվել ունկնդիրների ուսումնառության առաջին հատվածը, որին հաջորդում է ընդհանուր մասնագիտական դասընթացներ ընդգրկող միասնական քննությունը՝ թեստային եղանակով: Քննության մեկնարկից առաջ ունկնդիրներին հանդիպեց Ակադեմիայի պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը և հաջողություն մաղթեց նրանց:

Դատախազների թեկնածուների այս խմբի մասնագիտական պատրաստումը, համաձայն Արդարադատության ակադեմիայի կողմից մշակված համապատասխան ուսուցման ծրագրի, տևելու է 7 ամիս և 2 շաբաթ՝ փետրվարի 22-ից մինչև 2021 թ. հոկտեմբերի 8-ը՝ ներառյալ 4 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը: Ուսումնառության ընդհանուր ժամաքանակը 1026 ակադեմիական ժամ է:

Քննությունն անցկացվեց հակահամաճարակային կանոնների պահպանմամբ:

Մարտի 27-ին Արդարադատության ակադեմիայում ավարտվեց Հատուկ քննչական ծառայության քննիչների խմբի վերապատրաստման դասընթացը: Այդ կապակցությամբ ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը ավարտական վկայականներ հանձնեց խմբում ընդգրկված 7 ունկնդրի: Ռեկտորը շնորհավորեց վերապատրաստում անցած ՀՔԾ քննիչներին և հաջողություն մաղթեց իրենց պատասխանատու ծառայության մեջ:

Վերապատրաստումը մեկնարկել էր մարտի 6-ից: ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ծառայողների ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ ուսուցումն անցկացվել է 30 ակադեմիական ժամ ծավալով։ Ուսուցման ծրագիրը նպատակաուղղված է ՀՔԾ քննիչների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության արդի հիմնահարցերի, կոռուպցիայի դեմ պայքարի արդի հարցերի և կոռուպցիոն հանցագործությունների քննության մեթոդիկայի, խոշտանգումների քրեաիրավական բնութագրի և քննության առանձնահատկությունների, ընտրական հանցագործությունների որակման և քննության մեթոդիկայի, հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի օրինականացման (փողերի լվացում) հանցագործության որակման և քննության մեթոդիկայի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված և արտասահմանում գտնվող գույքի, ակտիվների և այլ արժեքների վերադարձման հիմնախնդիրների վերաբերյալ:

Արդարադատության ակադեմիայում մասնագիտական պատրաստում անցնող ունկնդիրների քննաշրջանին ընդառաջ և ձևավորված ավանդույթի համաձայն՝ մարտի 24-ին Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը հանդիպեց 2021 թվականի դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց հետ: Դատախազի 30 թեկնածուների մի մասը հանդիպմանը միացել էր տեսակապով, հարցեր տալու հնարավորություն նրանք նույնպես ունեցան:

Ավարտվել է ունկնդիրների ուսումնառության առաջին հատվածը, որին հաջորդելու է ընդհանուր մասնագիտական դասընթացներ ընդգրկող միասնական քննությունը: Այն անցկացվելու է համակարգչայնացված եղանակով՝ թեսթային տարբերակով:

Հանդիպման ընթացքում ռեկտորը ներկայացրեց քննությունների անցկացման, գնահատման, արդյունքների բողոքարկման կարգերի առանձնահատկությունները, նաև պատասխանեց ունկնդիրներին հետաքրքրող մի շարք հարցերի:

Ռեկտորը հավաստիացրեց, որ ամեն ինչ արվելու է քննությունը սահմանված կարգով և օբյեկտիվության շրջանակներում անցկացնելու համար և հաջող քննաշրջան մաղթեց ունկնդիրներին:

Մարտի 22-ին առցանց եղանակով անցկացվեց «Կորոնավիրուսը և դրա ազդեցությունը մարդու իրավունքների վրա» ուղեցույցի շնորհանդեսը: Այն ռումիներեն է, նախատեսվում է առաջիկայում թարգմանել նաև հայերեն: Միջոցառումը կազմակերպել էր «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամը: Մասնակցում էին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը, Մոլդովայի արդարադատության ազգային ինստիտուտի տնօրեն Դիանա Սկոբիոալան, Ռումինիայի Մագիստրատուրայի ազգային ինստիտուտի տնօրեն Քրիստինա Ռոտառու-Ռադուն, դատավորներ, դատախազներ և իրավական ոլորտի այլ մասնագետներ: 

Սերգեյ Առաքելյանը հանդես եկավ ողջույնի խոսքով և կարևորեց ուղեցույցի դերը արդարադատության ոլորտում համավարակի հետևանքով ստեղծված մարտահրավերներին լուծումներ գտնելու հարցում:

Հայաստանի, Մոլդովայի, Ռումինիայի ներկայացուցիչները կիսվեցին իրենց փորձով՝ համավարակի հետևանքով ինչ խնդիրների են առնչվել, ինչպես են դրանք հաղթահարել և ազգային ինչպիսի հեռանկարներ են տեսնում այդ պայմաններում:

Մասնավորապես, Սերգեյ Առաքելյանը ներկայացրեց ՀՀ իրավիճակը՝ ինչպես երկրում տարածվեց կորոնավիրուսը, ինչ փոփոխություններ տեղի ունեցան ուսումնական գործընթացում, որ դեպքերում այն բացասաբար ազդեց մարդու հիմնարար իրավունքների վրա, ինչպիսի լուծումներ տրվեցին խնդիրներին և այլն:

Հանդիպումը եզրափակվեց հարց ու պատասխանով: Մասնակիցները շնորհակալություն հայտնեցին փորձի փոխանակման հնարավորության համար՝ հույս ունենալով առաջիկայում հանդիպել առցանց ձևաչափից դուրս:

Մարտի 9-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը հանդիպել է Միջազգային իրավական համագործակցության գերմանական հիմնադրամի (IRZ) ծրագրի ներկայացուցիչների հետ. նրանցից երկուսը հանդիպմանը միացել էին Գերմանիայից՝ տեսակապով:

Ռեկտորը, ողջունելով հյուրերին, շնորհակալություն է հայտնել նրանց Ակադեմիայի հետ համագործակցելու հարցում դրսևորած հետաքրքրվածության համար:

«Ակադեմիան ոչ միայն հետաքրքրված է, այլև բաց է միջազգային գործընկերների, այդ թվում՝ IRZ-ի հետ հարաբերությունների խորացմամբ և ընդլայնմամբ, քանի որ համագործակցության շրջանակում հնարավորություն է ստեղծվում որոշակի դրական պրակտիկա ձևավորել մեր իրավապահ համակարգի ներկայացուցիչների պատրաստման և վերապատրաստման գործընթացները բարելավելու ուղղությամբ»,- նշեց ռեկտորը:

Հյուրերը երախտագիտություն են հայտնել հանդիպման համար և ռեկտորի հետ քննարկել ՀՀ արդարադատության համակարգի ամրապնդմանն ուղղված արդիական հարցեր: Մասնավորապես, քննարկվել են դասընթացավարների պատրաստմանը, գերմանացի փորձագետների ներգրավմանը, ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործընթացների առանձնահատկություններին և մինչդատական վարույթ իրականացնող դատավորների ինստիտուտի առանձնացմանն առնչվող մի շարք հարցեր:

Հանդիպման ավարտին կողմերը վերահաստատել են արդյունավետ փոխգործակցությունը խորացնելու պատրաստակամությունը և պայմանավորվել ամենասեղմ ժամկետներում սկսել աշխատանքները քննարկված հարցերի շուրջ:

Մարտի 2-ին Արդարադատության ակադեմիայում Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) դատարանի նախագահ Էռնա Հայրիյանը և դատավոր Ալեքսանդր Ֆեդորցովը հանդես եկան «Միջազգային իրավական նորմերի դերը իրավապահ մարմինների և ԵԱՏՄ դատարանի ամենօրյա գործունեության մեջ՝ ԵԱՏՄ իրավունքի միատեսակ ընկալման և կիրառման ապահովման գործում» թեմայով դասախոսությամբ: Ներկա էին Ակադեմիայի ունկնդիրները՝ դատավորներ և Ակադեմիայում ուսումնառությունն ավարտած և դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձինք:

Ողջունելով հյուրերին՝ ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը իր երախտագիտությունը հայտնեց հրավերն ընդունելու համար և հույս հայտնեց, որ տարվա ընթացքում նմանատիպ ևս մեկ հանդիպում անցկացնելու հնարավորություն կլինի: Ռեկտորն ընդգծեց ԵԱՏՄ դատարանի դատավորի դերը ԵԱՏՄ իրավունքի միատեսակ ընկալման և կիրառման ապահովման գործում:

Էռնա Հայրիյանը ներկայացրեց դատարանի գործունեության առանձնահատկությունները և հպարտությամբ նշեց, որ ԵԱՏՄ-ն, ի դեմս դատարանի, չափազանց ակտիվ է աշխատում: «Մեզ արդեն ընդունում են որպես միջազգային դատարան, և աշխատում ենք խիստ ծանրաբեռնված: ԵԱՏՄ դատարանն իր գործունեության 6 տարիների ընթացքում քննել է այնքան գործ, որքան ԵՄ դատարանը չի քննել իր գործունեության առաջին 10 տարում»,- նշեց Է. Հայրիյանը:

Ալեքսանդր Ֆեդորցովը, նախքան քննարկվող թեմային անդրադառնալը, խոսեց Բելառուսում նախկինում գործող տնտեսական դատարանների, դատական համակարգի փոփոխությունների մասին: «Այսօր, վերակազմավորումից հետո, Բելառուսի դատական համակարգը լիարժեք գործում է, բայց քննարկվում է նաև Սահմանադրական դատարանը բարեփոխումների ենթարկելու և մեկ ամբողջական դատական իշխանություն ձևավորելու հարցը»,- նշեց դատավորը:

Մասնակիցները հնարավորություն ունեցան հարցեր ուղղել բանախոսներին: Մասնավորապես, հետաքրրքվեցին՝ արդյո՞ք տնտեսական դատարանները որոշումներ կայացնելիս կարող են հղում տալ ԵԱՏՄ դատարանի վճիռներին: Ալ. Ֆեդորցովը պատասխանեց՝ դատարանի կայացրած որոշումները ԵԱՏՄ հանձնաժողովի և վեճի կողմերի համար են, ինչպես նաև իրենց կողմից տրված խորհրդատվական եզրակացությունները որոշիչ դեր ունեն կոնսենսուսի բացակայության պատճառով լուծում չստացած մի շարք տնտեսական վեճերի համար:

Հյուրերը շնորհակալություն հայտնեցին հրավերի համար և շեշտեցին, որ չնայած համավարակին, սիրով եկել են կիսվելու իրենց փորձով: