Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Հարգելի՛ պարոն Նահապետյան,

Անձամբ իմ և Արդարադատության ակադեմիայի անունից սրտանց շնորհավորում եմ Ձեզ և Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն կոմիտեի ողջ անձնակազմին մասնագիտական տոնի՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտեի ծառայողի օրվա կապակցությամբ։
Այս նշանակալի օրը ևս մեկ առիթ է արժևորելու հակակոռուպցիոն համակարգի ծառայողների բարդ, պատասխանատու և հանրային բարձր նշանակություն ունեցող առաքելությունը։ Կոռուպցիոն դրսևորումների դեմ պայքարը պահանջում է մասնագիտական բարձր պատրաստվածություն, արժանապատվություն, անաչառություն և անսասան հավատարմություն օրենքին ու հանրային շահին։

Ժամանակակից պայմաններում, երբ հակակոռուպցիոն քաղաքականության արդյունավետությունը պետության և հասարակության կարևորագույն առաջնահերթություններից է, առավել քան երբևէ կարևորվում են յուրաքանչյուր ծառայողի հետևողական աշխատանքը, սկզբունքայնությունն ու նվիրումը։ Վստահ եմ, որ Կոմիտեի ծառայողներն իրենց ամենօրյա բարեխիղճ աշխատանքով կշարունակեն նպաստել հանրային վստահության ամրապնդմանը և օրինականության ապահովմանը։

Արդարադատության ակադեմիան մեծապես կարևորում է Հակակոռուպցիոն կոմիտեի հետ ձևավորված արդյունավետ համագործակցությունը։ Մեր համատեղ ջանքերն ուղղված են ոլորտի մասնագետների կարողությունների շարունակական զարգացմանը, մասնագիտական գիտելիքների և փորձի փոխանակմանը, ինչպես նաև ժամանակակից պահանջներին համահունչ կրթության ապահովմանը։

Լիահույս եմ, որ համատեղ ջանքերով մենք էլ ավելի կամրապնդենք և կընդլայնենք մեր համագործակցությունը՝ ի նպաստ իրավական համակարգի շարունակական զարգացման։

Համոզված եմ, որ Ձեր հմուտ ղեկավարությամբ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն կշարունակի բարձր պատասխանատվությամբ իրականացնել իրեն վերապահված գործառույթները՝ նոր հաջողություններ արձանագրելով կոռուպցիայի դեմ պայքարում։

Կրկին շնորհավորելով մասնագիտական տոնի առթիվ՝ մաղթում եմ Ձեզ և Հայաստանի Հանրապետության հակակոռուպցիոն կոմիտեի բոլոր ծառայողներին քաջ առողջություն, անսպառ եռանդ և նորանոր ձեռքբերումներ պատասխանատու ու պատվաբեր ծառայության ճանապարհին։

Հոկտեմբերի 21-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Տաթևիկ Սուջյանն ընդունել է ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի (UNFPA) հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար Լուսինե Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակությանը։ Պատվիրակության կազմում էին նաև UNFPA-ի հասարակայնության հետ կապերի համակարգող Մհեր Մանուկյանը և ծրագրերի օգնական Աննա Հովհաննիսյանը։

Ռեկտորը ներկայացրել է Ակադեմիայի գործունեության առաջնահերթությունները, մասնավորապես՝ կրթական ծրագրերը միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը։ Տաթևիկ Սուջյանը նշել է, որ Ակադեմիան նախատեսում է իրականացնել ուսուցման կարիքների գնահատում։ Նա կարևորել է նաև դասընթացների այնպիսի ձևաչափերի ներդրումը, որոնց շրջանակում իրավաբանները կաշխատեն այլ ոլորտների մասնագետների հետ համատեղ։

Լուսինե Սարգսյանն իր հերթին ներկայացրել է UNFPA-ի առաքելությունը և գործունեության չորս հիմնական ուղղությունները։

Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են ընտանեկան և գենդերային բռնության կանխարգելման ու դրան արձագանքման, ինչպես նաև արդարադատության ոլորտի մասնագետների կարողությունների զարգացման ուղղություններով համագործակցության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել ընտանեկան բռնության՝ թվային միջավայրում դրսևորումներին։ Կողմերը քննարկել են դատավորների, դատախազների և քննիչների համար ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրան արձագանքման կարողությունների զարգացմանն ուղղված մասնագիտական դասընթացների կազմակերպման հնարավորությունը։
Քննարկվել է նաև գործնական ուղղվածությամբ ուսուցման ձևաչափերի ներդրումը, մասնավորապես՝ բռնության ենթարկված անձանց հարցաքննության մոդելավորման վրա հիմնված դասընթացների անցկացումը։

Կողմերն ընդգծել են իրավաբանների և այլ ոլորտների մասնագետների համատեղ աշխատանքի կարևորությունը։ Դա անհրաժեշտ է բռնության դեպքերին համալիր և արդյունավետ արձագանք ապահովելու համար։

Հանդիպման ավարտին կողմերը համաձայնության են եկել համագործակցությունը մեկնարկել ուսուցման կարիքների գնահատումից։ Համագործակցության գործնական փուլը կմեկնարկի առաջիկայում։

Արդարադատության ակադեմիայի և Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի միջև ձևավորված սերտ և արդյունավետ համագործակցության շրջանակում Ակադեմիայի գրքային ֆոնդը համալրվել է նոր մասնագիտական դասագրքերով։

ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի կողմից Ակադեմիային են փոխանցվել ոլորտային կարևոր նշանակություն ունեցող «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարություն», «Հայաստանի Հանրապետության հողային իրավունք» և «Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական իրավունք» դասագրքերը։

Հրատարակություններում ներկայացված են համապատասխան ոլորտների իրավակարգավորումների արդի զարգացումները և դրանց համապարփակ վերլուծությունը։ Ֆակուլտետի առաջատար մասնագետների կողմից պատրաստված դասագրքերը կարևոր մասնագիտական աղբյուր են ինչպես խորացված ուսումնառության և գիտահետազոտական աշխատանքի, այնպես էլ մասնագիտական գիտելիքների խորացման և դրանց գործնական կիրառման համար։

Դասագրքերը հասանելի կլինեն Ակադեմիայի ունկնդիրներին և դասախոսներին՝ ուսումնառության, դասավանդման և մասնագիտական հետազոտությունների ընթացքում օգտագործելու նպատակով։

ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի հետ իրականացվող նմանատիպ կրթական նախաձեռնությունները շարունակական բնույթ են կրում՝ հիմնված ընդհանուր գիտակրթական արժեքների, մասնագիտական համագործակցության և փոխադարձ վստահության վրա։
 

ՀՀ կառավարության՝ 2026 թվականի օգոստոսի 20-ի N 1236-Ա որոշման հավելվածի՝ ՀՀ կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրի 5-րդ գլխի 6-րդ կետին համապատասխան՝ դատաիրավական համակարգի մասնագիտական կարողությունների և Արդարադատության ակադեմիայի համապարփակ զարգացումն ապահովելու նկատառումներից ելնելով՝ Արդարադատության ակադեմիայի կառավարման խորհրդի՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ի նիստում քննարկվել և հավանության է արժանացել ակադեմիայում Արդարադատության նախարարության հետ համատեղ հետազոտական և վերլուծական կենտրոնի ստեղծման գաղափարը։

Հետազոտական և վերլուծական կենտրոնի ստեղծումը հնարավորություն կտա Արդարադատության ակադեմիայում ձևավորել հետազոտության և մասնագիտական կրթության փոխկապակցված ինստիտուցիոնալ մոդել, որի շրջանակում իրականացվող հետազոտությունների և վերլուծությունների արդյունքները կօգտագործվեն մի կողմից՝ Ակադեմիայի ուսումնական ծրագրերի մշակման, վերանայման և արդիականացման, մասնագիտական պատրաստման և վերապատրաստման կարիքների գնահատման, ուսումնական նյութերի մշակման, ինչպես նաև դասավանդման մեթոդների կատարելագործման, մյուս կողմից՝ դատական կամ իրավակիրառ այլ պրակտիկայի ուսումնասիրության, միջազգային և համեմատական փորձի վերլուծության և այլ գործնական նպատակներով։

Միևնույն ժամանակ, Արդարադատության ակադեմիայի կառավարման խորհրդի նույն նիստի ընթացքում քննարկվել և հաստատվել են «Արդարադատության ակադեմիա» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության հետազոտական և վերլուծական կենտրոնի հետազոտողների ընդունելության փաստաթղթերի ներկայացման և հետազոտողների ընտրության, «Արդարադատության ակադեմիա» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության հետազոտական և վերլուծական կենտրոնում իրականացվող հետազոտությունների անցկացման կարգերը։

Տեղեկացնում ենք նաև, որ հետազոտական և վերլուծական կենտրոնում կամավոր հիմունքներով հետազոտություններ անցկացնելու նպատակով հետազոտողների ընտրության գործընթացի մեկնարկի և մանրամասների վերաբերյալ Արդարադատության ակադեմիան առաջիկայում հանդես կգա պաշտոնական հայտարարությամբ։

2026 թվականի հոկտեմբերի 14-15-ը Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Տաթևիկ Սուջյանը Շվեյցարիայի Համադաշնության Ժնև քաղաքում մասնակցել է Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպության (WIPO) կողմից կազմակերպված Մտավոր սեփականության դատավորների 2026 թվականի ֆորումին (2026 WIPO Intellectual Property Judges Forum)։

Հոկտեմբերի 14-ի քննարկումների առանցքում եղել են մտավոր սեփականությունը և արհեստական բանականությունը, արհեստական բանականության կիրառման հիմնախնդիրները դատական վարույթներում։ 

Հոկտեմբերի 15-ի մասնագիտական ծրագիրը շարունակվել է բարձրագույն դատական ատյանների՝ մտավոր սեփականության իրավունքի զարգացման գործում ունեցած դերի քննարկմամբ։ Քննարկվել են նաև ապրանքային նշանների օգտագործման, արդար մրցակցության, սպառողների պաշտպանության և արտահայտվելու ազատության միջև հավասարակշռության հարցերը։ 

Նույն օրը Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտորը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Լիլիթ Թադևոսյանի հետ միասին հանդիպում է ունեցել Ֆրանսիայի դատական համակարգի ներկայացուցիչների՝ Ֆրանսիայի Վճռաբեկ դատարանի խորհրդական-զեկուցող և Միասնական արտոնագրային դատարանի դատավոր Մելանի Բեսոյի, Փարիզի առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մալիկ Շապյուի և նույն դատարանի երրորդ պալատի երրորդ բաժանմունքի նախագահ Ժան-Քրիստոֆ Գայեի հետ։ Հանդիպման ընթացքում մտքեր են փոխանակվել միջազգային դատական և կրթական համագործակցության զարգացման հնարավորությունների շուրջ։

Այցի կարևոր արդյունքներից է եղել 2026 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Արդարադատության ակադեմիայի և Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպության միջև փոխըմբռնման հուշագրի ստորագրումը WIPO-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Պասկալ Ֆորի հետ։ 

Հուշագրի ստորագրման արարողությանը մասնակցել են ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Լիլիթ Թադևոսյանը, ՀՀ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ Էդգար Հովհաննիսյանը, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանի նախագահ Սարգիս Արմենակյանը, նույն դատարանի դատավորներ Աննա Շիլաջյանը, Անի Աթանեսյանը և Գրիգորի Վարդանյանը, Սնանկության դատարանի դատավոր Ինգա Բարսեղյանը։

Հուշագրի ստորագրման հանդիսավոր արարողության ժամանակ ողջույնի խոսքով հանդես են եկել WIPO-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Պասկալ Ֆորը, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախագահ Լիլիթ Թադևոսյանը և Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Տաթևիկ Սուջյանը։ Ելույթներում կարևորվել են մտավոր սեփականության ոլորտում դատավորների մասնագիտական կարողությունների շարունակական զարգացումը, միջազգային փորձի փոխանակումը, WIPO-ի ու Հայաստանի դատական և դատաիրավական կրթության ոլորտների միջև համագործակցության հետագա խորացումը։
 

Տեղեկացնում ենք, որ 2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Արդարադատության ակադեմիայի կառավարման խորհրդի թիվ ԿԽ-017/26/2 որոշմամբ փոփոխվել և հաստատվել է «Արդարադատության ակադեմիա» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության տարբերանշանը, հաստատվել են նաև տարբերանշանի եռալեզու՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն տարբերակները։

Արդարադատության ակադեմիայի տարբերանշանի հիմքում կրթության, մասնագիտական զարգացման և միասնական արժեքային միջավայրի գաղափարն է։

Տարբերանշանի ճարտարապետական պատկերը ներշնչված է Ակադեմիայի շենքից՝ ընդգծելով նրա դերը որպես մասնագիտական կրթության, գիտելիքի և փորձի փոխանցման ու զարգացման կենտրոն։

Երեք ուղղահայաց հարթությունները խորհրդանշում են Ակադեմիայի գործունեության երեք առանցքային մասնագիտական ուղղությունները՝ դատավորների, դատախազների և քննիչների մասնագիտական պատրաստումն ու վերապատրաստումը։ 

Տարբերանշանի խորությունն ու շարժումը փոխանցում են շարունակական մասնագիտական զարգացման գաղափարը, իսկ ճարտարապետական համաչափությունն ու հստակությունը՝ օրինականության, հավասարակշռության, պատասխանատվության և ինստիտուցիոնալ կայունության արժեքները։

Գունային լուծումը ևս գաղափարական նշանակություն ունի.

● մուգ կապույտ՝ կայունություն և վստահություն,
● բաց կապույտ՝ գիտելիք և զարգացում,
● տաք երանգ՝ գիտելիքի լույսը, արժեքներ և մարդկային ներուժ։

Սկզբունքորեն կարևոր է, որ գույներից որևէ մեկը չի վերաբերում և չի նույնացվում արդարադատության համակարգի որևէ առանձին մարմնի հետ։ Երեք գույներն էլ հավասարապես վերաբերում են դատավորներին, դատախազներին և քննիչներին՝ արտահայտելով այն ընդհանուր արժեքները, որոնք միավորում են նրանց Ակադեմիայի կրթական միջավայրում։

Տարբեր մասնագիտական ուղղություններ՝ մեկ կրթական կենտրոն, մեկ ընդհանուր արժեքային միջավայր և մեկ նպատակ՝ գիտելիքի, մասնագիտական կատարելագործում ու շարունակական զարգացում։

Հոկտեմբերի 19-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Տաթևիկ Սուջյանը դիպլոմներ հանձնեց ՀՀ քննչական կոմիտեում ինքնավար պաշտոն զբաղեցնող անձանց (քննիչների) թեկնածությունների 2026 թվականի ցուցակում ընդգրկված 4-րդ խմբի ունկնդիրներին:

Ռեկտորը շնորհավորեց շրջանավարտներին մասնագիտական պատրաստումն ավարտելու կապակցությամբ. «Բավականին բարդ ու պատասխանատու ուղի եք ընտրել։ Քննիչի աշխատանքը մեծագույն նվիրում է պահանջելու, սակայն լիահույս եմ, որ ձեր գործին կվերաբերվեք ամենայն լրջությամբ: Դուք ունեք հստակ պարտականություններ հասարակության ու պետության առջև, և վստահ եմ, որ այդ ծանր, բայց պատվաբեր բեռը կկրեք մեծագույն պատասխանատվությամբ»,– նշեց ռեկտորը՝ շրջանավարտներին մաղթելով անփորձանք ծառայություն:

Քննիչի թեկնածուների այս խմբում ընդգրկված է 16 ունկնդիր, որոնք, համապատասխան ուսուցման ծրագրով, մասնագիտական պատրաստում են անցել սույն թվականի օգոստոսի 3-ից հոկտեմբերի 14-ը:
 

2026 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Արդարադատության ակադեմիան Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի Ուսանողական գիտական ընկերության (ՈՒԳԸ) նախաձեռնությամբ ընդունել է մի խումբ ուսանողների։

Ապագա իրավաբաններին ողջունել է Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Տաթևիկ Սուջյանը։ Հանդիպման ընթացքում ռեկտորը հանգամանալից ներկայացրել է Ակադեմիայի գործունեության հիմնական ուղղությունները՝ հատուկ անդրադառնալով կրթական և գիտական նոր հնարավորություններին։

Տաթևիկ Սուջյանը ուսանողներին է ներկայացրել նաև Ակադեմիայում Հետազոտական և վերլուծական կենտրոն ստեղծելու գաղափարն ու նպատակները՝ ընդգծելով, որ ուսանողները հնարավորություն կունենան կամավոր հիմունքներով ներգրավվելու կենտրոնի աշխատանքներում, ինչը կնպաստի նրանց գործնական հմտությունների և վերլուծական մտածողության զարգացմանը։

Այցի ավարտին ուսանողները շրջայց են կատարել Ակադեմիայում՝ ծանոթանալով կառույցի շենքային պայմաններին։

2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվել է Ակադեմիայի կառավարման խորհրդի հերթական նիստը, որի ընթացքում, նկատի ունենալով կառավարման խորհրդի անդամի պաշտոնից ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վարչական պալատի դատավոր Արման Թովմասյանի հրաժարականի դիմումը, խորհրդի անդամները փակ և գաղտնի քվեարկությամբ ընտրել են կառավարման խորհրդի նոր նախագահ: Կառավարման խորհրդի նախագահի պաշտոնն ստանձնել է կառավարման խորհրդի անդամ, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Մակար Կիրակոսյանը:

Բացի այդ, ի թիվս օրակարգում ընդգրկված այլ հարցերի, կառավարման խորհրդի նիստի ընթացքում քննարկվել են Արդարադատության ակադեմիայի Հետազոտական և վերլուծական կենտրոնի ստեղծման, Հետազոտական և վերլուծական կենտրոնի գործունեությունը կարգավորող կարգերի, Արդարադատության ակադեմիայի տարբերանշանի փոփոխության հարցերը, որոնց վերաբերյալ Արդարադատության ակադեմիան առաջիկայում հանդես կգա պաշտոնական հայտարարությամբ։ 

Հարգելի՛ պարոն Պողոսյան,

Անձամբ իմ և Արդարադատության ակադեմիայի անունից ջերմորեն շնորհավորում եմ Ձեզ և Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի ողջ անձնակազմին՝ մասնագիտական տոնի՝ քննչական կոմիտեի ծառայողի օրվա կապակցությամբ:

Այս օրը ևս մեկ առիթ է արժևորելու քննիչի պատասխանատու և պատվաբեր ծառայությունը, որի հիմքում մասնագիտական բարձր պատրաստվածությունը, սկզբունքայնությունը, անաչառությունն ու օրենքի գերակայությանը հետևողական հավատարմությունն են:

Քննչական կոմիտեում ծառայությունը պահանջում է ոչ միայն խորը մասնագիտական գիտելիքներ և փորձառություն, այլև պատասխանատվության բարձր զգացում, տոկունություն և հետևողականություն:

Ժամանակակից մարտահրավերների պայմաններում առավել է ընդգծվում քննիչի մասնագիտական առաքելության կարևորությունը և այն պատասխանատվությունը, որ կրում է յուրաքանչյուր ծառայող՝ իր ամենօրյա աշխատանքով նպաստելով իրավական պետության ամրապնդմանը և հանրային վստահության ձևավորմանը:

Առանձնահատուկ կարևորում եմ Արդարադատության ակադեմիայի և Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի միջև տարիների ընթացքում ձևավորված արդյունավետ և ամուր գործընկերությունը: Մեր կառույցների հետևողական համագործակցությունը կարևոր ներդրում ունի քննչական համակարգի մասնագետների մասնագիտական կարողությունների շարունակական զարգացման, գիտելիքների կատարելագործման և ժամանակակից պահանջներին համահունչ մասնագիտական պատրաստվածության ապահովման գործում:

Վստահ եմ, որ այս համագործակցությունը շարունակելու է զարգանալ և հարստանալ նոր նախաձեռնություններով ու համատեղ ծրագրերով՝ ծառայելով մեր իրավական համակարգի հետագա կատարելագործմանը:

Համոզված եմ, որ Ձեր ղեկավարությամբ քննչական կոմիտեն կշարունակի բարձր պատասխանատվությամբ և մասնագիտական նվիրումով իրականացնել իրեն վերապահված կարևոր առաքելությունը՝ հետևողականորեն ամրապնդելով կառույցի մասնագիտական ներուժն ու ինստիտուցիոնալ կարողությունները:

Կրկին շնորհավորելով մասնագիտական տոնի առթիվ՝ մաղթում եմ Ձեզ և Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի բոլոր ծառայողներին քաջառողջություն, անսպառ եռանդ, տոկունություն և նորանոր մասնագիտական հաջողություններ: