Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Հունիսի 1-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց սեմինար-քննարկում՝ նվիրված ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքին: Քննարկումը կազմակերպվել էր ԵԽ «Աջակցություն Հայաստանում դատաիրավական բարեփոխումների իրականացմանը» ծրագրի կողմից՝ Արդարադատության ակադեմիայի հետ համատեղ: Ծրագրի այս մասը ֆինանսավորվում է Եվրոպական Միության կողմից՝ ԵՄ և ԵԽ «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» ծրագրային ձևաչափի շրջանակում: Մասնակցում էր 30 դատական ծառայող՝ ՀՀ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանների քաղաքացիական գործեր քննող դատավորների օգնականները: Բանախոսներն էին՝ Եվրոպայի Խորհրդի (ԵԽ) փորձագետներ Սերգեյ Մեղրյանը (ՀՀ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ), Տարոն Նազարյանը (ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի դատավոր): Քննարկմանը ներկա էր նաև «Օրենսդրության զարգացման և իրավական հետազոտությունների կենտրոն» հիմնադրամի տնօրեն Տիգրան Մարկոսյանը:

Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը ողջունեց ներկաներին և նշեց, որ օրենսդրության զարգացման հետ կապված բոլոր գործընթացները Ակադեմիայի համար չափազանց կարևոր նշանակություն ունեն, որովհետև անմիջականորեն առնչվում են Ակադեմիայի ունկնդիրների գործունեությանը: Պրոռեկտորը կարևորեց նման միջոցառումների կազմակերպումը, շնորհակալություն հայտնեց ԵԽ երևանյան գրասենյակին, փորձագետներին և մասնակիցներին և հաջող ու արդյունավետ աշխատանք մաղթեց:

ԵԽ «Աջակցություն Հայաստանում դատաիրավական բարեփոխումների իրականացմանը» ծրագրի ղեկավար Նարինե Գասպարյանի խոսքով՝ ծրագրի շրջանակում կազմակերպվող այս դասընթացները նպատակ ունեն վերհանել և քննարկել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքի կիրառման ընթացքում առաջացած գործնական հարցերը:

Վերոնշյալ ծրագրի շրջանակում ապրիլին և մայիսին անցկացված նման քննարկումներին մասնակցել է ՀՀ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի քաղաքացիական գործեր քննող շուրջ 60 դատավոր, իսկ այս դասընթացը դատավորների օգնականների համար էր:

Մայիսի 25-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեց ԵՄ առաքելության դատաիրավական բարեփոխումների խմբի ղեկավար Իվան Պանևը: Հանդիպմանը ներկա էին Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, Հեռաուսուցման և ՏՏ դեպարտամենտի ղեկավար Արտաշես Խուրշուդյանը, Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը:

Ակադեմիայի անունից Անահիտ Մանասյանը ողջունեց Իվան Պանևին և ընդգծեց ՀՀ-ում դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարության և գործողությունների ծրագրի շրջանակում համագործակցության կարևորությունը: Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկեցին նշյալ ծրագրի շրջանակում իրականացվող առաքելության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր: Իվան Պանևի հարցերին ի պատասխան՝ մանրամասն ներկայացվեցին Ակադեմիայում ուսումնական գործընթացին առնչվող մի շարք հարցեր, այդ թվում՝ ուսուցման ծրագրերը, դասընթացների մշակման մեթոդաբանությունը, առարկայացանկը, ուսուցման տևողությունը և ժամանաքանակը՝ մասնագիտական պատրաստում և վերապատրաստում անցնող ունկնդիրների համար, նաև հեռաուսուցմանը վերաբերող հարցեր:

Հանդիպման ավարտին կողմերը քննարկված բոլոր հարցերի ուղղությամբ շարունակաբար համագործակցելու պատրաստակամություն հայտնեցին:

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության «Քրեական արդարադատության բարեփոխումների» ծրագրի շրջանակում Արդարադատության ակադեմիայում դասավանդելու համար մշակվել են առարկայական նոր դասընթացներ հետևյալ թեմաներով՝ «Կոռուպցիոն դեպքերի քննությունը», «Պաշտոնական կոռուպցիայի դեպքերի քննությունը», «Ներքին ուսումնասիրություններ (քննություն)», «Կալանք և այլընտրանքային խափանման միջոցներ», «Գենդերի հիման վրա կատարվող բռնարարքների քննությունը», «Անչափահաս կամ փոքրամասնության խմբին պատկանող իրավախախտների իրավունքների պաշտպանությունը», «Ֆինանսական հանցագործություններ և եկամուտների հայտարարագրման խախտումներ՝ կապված կոռուպցիայի հետ», «Անդրազգային հանցավորության և մտավոր սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննությունը և դրանց դեմ պայքարը», «Դատական իշխանության անկախություն և թափանցիկություն»:

Ակադեմիայում այդ դասընթացների դասավանդումը կազմակերպելու նպատակով մի քանի փուլով իրականացվելու են վերապատրաստողների վերապատրաստման դասընթացներ: Այսօր մեկնարկել է դատախազության և քննչական համակարգերից ընտրված դասավանդողների վերապատրաստումը: Առաջիկայում նախատեսվում է նաև նմանատիպ դասընթացների կազմակերպում դատավոր-դասընթացավարների համար:

Վերապատրաստման մեկնարկից առաջ Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը ողջունեց ներկաներին և նշեց, որ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության հետ ունեցած համագործակցության շրջանակում և Երևանի պետական համալսարանի թիմի հետ մշակվել է 9 դասընթաց, որոնք պետք է ներդրվեն Ակադեմիայի ուսումնական ծրագրում: Դասընթացները նախատեսված են ինչպես գործող դատավորների, դատախազների, քննիչների, այնպես էլ՝ թեկնածուների համար:

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության «Քրեական արդարադատության բարեփոխումների» ծրագրի ղեկավար Քրիստինա Աֆոյանի խոսքով՝ այս ծրագիրն իրականացվում է Թմրամիջոցների դեմ պայքարի և իրավապահ համագործակցության գրասենյակի ֆինանսավորմամբ՝ Միացյալ Նահանգների հանրային կառավարման ազգային ակադեմիայի և ԵՊՀ-ի միջև համագործակցության արդյունքում:

Վերապատրաստումը հաջողությամբ ավարտած մասնակիցները ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից կստանան համապատասխան վկայականներ, ինչի արդյունքում հնարավորություն կստանան նոր մշակված առարկայական կուրսերը դասավանդել Արդարադատության ակադեմիայում:

Մայիսի 19-ից 20-ը Ծաղկաձորում անցկացվեց հերթական կլոր սեղան-քննարկումը՝ նվիրված ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքին: Միջոցառումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանում դատական բարեփոխումների իրականացմանը» Եվրոպայի Խորհրդի ծրագրի կողմից՝ Արդարադատության ակադեմիայի հետ համատեղ: Ծրագրի այս մասը ֆինանսավորվում է Եվրոպական Միության կողմից՝ ԵՄ և ԵԽ կողմից «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում, և իրականացնում է Եվրոպայի Խորհուրդը: Մասնակցում էին ՀՀ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանների քաղաքացիական գործեր քննող 27 դատավոր: Քննարկմանը ներկա էին Արդարադատության ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, «Օրենսդրության զարգացման և իրավական հետազոտությունների կենտրոն» հիմնադրամի տնօրեն Տիգրան Մարկոսյանը, «Աջակցություն Հայաստանում դատական բարեփոխումների իրականացմանը» Եվրոպայի Խորհրդի ծրագրի ղեկավար Նարինե Գասպարյանը: Բանախոսներն էին՝ ԵԽ փորձագետներ Սերգեյ Մեղրյանը (ՀՀ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ), Գոռ Հակոբյանը (ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավոր), Տարոն Նազարյանը (ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի դատավոր):

Հիշեցնենք, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքի վերաբերյալ «Աջակցություն Հայաստանում դատական բարեփոխումների իրականացմանը» ԵԽ ծրագրի շրջանակներում նման քննարկում անցկացվել էր նաև ապրիլին, որին մասնակցում էր դատավորների մեկ այլ խումբ: Նախատեսվում է առաջիկայում նման քննարկումներ կազմակերպել նաև քաղաքացիական գործեր քննող մյուս դատավորների համար:

Մայիսի 15-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկեց սեմինար՝ «Փորձագիտական ապացույցները քրեական դատավարությունում» թեմայով: Եռօրյա սեմինարը նախաձեռնել էր և իրականացվեց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատան կողմից: Մասնակցում էին ՀՀ տարբեր ատյանների դատարանների դատավորներ, ՀՀ դատախազության դատախազներ:

Բացման խոսքով ներկաներին ողջունեց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության թմրանյութերի դեմ պայքարի և իրավապահ հարցերով միջազգային բյուրոյի տնօրեն, դոկտոր Շենոն Բեհայը: Սեմինարը վարում էին ԱՄՆ գլխավոր դատախազության Նյու Յորք և Մերիլենդ նահանգների դատախազներ Ռոբերտ Թեյլորը և Քրիստեն Բիտետոն:

Սեմինարի շրջանակում ներկաները հնարավորություն ունեցան ոչ միայն լսել բանախոսներին, այլև հարց ու պատասխանի միջոցով թեմային առնչվող խնդիրների վերաբերյալ հետաքրքրական և օգտակար քննարկում ծավալել:

Մայիսի 7-ին մեկնարկեց Արդարադատության ակադեմիայում մասնագիտական պատրաստում անցնող ՀՀ քննչական կոմիտեի ծառայողների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց՝ երկրորդ խմբի ունկնդիրների առաջին քննաշրջանը: Այսօր գրավոր քննություն հանձնեց 33 ունկնդիր «ՀՀ սահմանադրական արդարադատության արդի միտումները» դասընթացից:

Ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ քննիչի թեկնածուների երկրորդ խմբի համար ուսումնառության տևողությունը սահմանված է 2018 թվականի ապրիլի 2-ից նոյեմբերի 6-ը՝ ներառյալ 3 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը: Քննիչի թեկնածուների դասընթացների ընդհանուր ժամաքանակը 250 ակադեմիական ժամ է, ևս 18 ակադեմիական ժամ՝ քննաշրջանի համար: Ուսումնառությունը բաղկացած է ուսուցման 4 հատվածներից, որոնցից յուրաքանչյուրի ավարտին ունկնդիրները քննություն են հանձնում համապատասխան առարկաներից: Ուսուցման առաջին հատվածին հաջորդող քննաշրջանը, որը մեկնարկել է այսօր, կավարտվի մայիսի 11-ին: Առաջին քննաշրջանի ընթացքում ունկնդիրները կհանձնեն երկու քննություն:

Մայիսի 7-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է ՀՀ քննչական կոմիտեի քննիչների վերապատրաստումը: 2018 թվականին նախատեսվում է վերապատրաստում անցկացնել քննիչների 14 խմբի համար: Առաջին խմբում ընդգրկված է 17 քննիչ:

Վերապատրաստումն իրականացվում է ուսուցման ծրագրի համաձայն, որը մշակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի համապատասխան հրամանի հիման վրա: Ուսուցման ծրագիրը ուղղված է քննիչների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության, քրեական գործերով ՄԻԵԴ իրավական դիրորոշումների, դատական փորձաքննությունների, մինչդատական կալանքի և քննության հարակից հիմնախնդիրների, ապացույցների թույլատրելիության, խոշտանգումների և վատ վերաբերմունքի այլ ձևերի արգելքի, քրեական գործերի քննության ընդհանուր մեթոդաբանության, հանցագործությունների առանձին տեսակների քննության առանձնահատկությունների, առանձին քննչական գործողությունների տակտիկայի և մեթոդիկայի և այլ ոլորտներում: Ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ քննիչների համար վերապատրաստման ժամաքանակը 30 ակադեմիական ժամ է։

Ապրիլի 24-ի վաղ առավոտյան Արդարադատության ակադեմիայի աշխատակազմը` ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանի գլխավորությամբ այցելեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր, ծաղիկներ խոնարհեց անմար կրակի շուրջը և հարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին:

Ապրիլի 16-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանն ընդունեց ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի (ԺՀՄԻԳ) փորձագետ Նիկոլայ Կովալյովին, ով Հայաստանում է «Արևելյան գործընկերության երկրներում դատախազների անկախության ամրապնդում» խորագրով ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ նոր ծրագրի մշակման շրջանակում կարիքների գնահատման այցով: Հանդիպմանը մասնակցում էր նաև Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը:

Ռեկտորը ողջունեց հյուրին և բարձր գնահատեց Ակադեմիայի՝ միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ ԵԱՀԿ-ի հետ համագործակցությունը: Հյուրի խնդրանքով ռեկտորն անդրադարձավ Ակադեմիայում իրականացվող դատախազների թեկնածուների մասնագիտական պատրաստման և գործող դատախազների վերապատրաստման և Ակադեմիայի գործունեությանն առնչվող այլ հարցերին:

Ն. Կովալյովի խոսքով՝ ծրագիրն ուղղված է Արևելյան գործընկերության 6 երկրներում դատախազների անկախության ամրապնդմանը միտված չափորոշիչների մշակմանը, ինչպես նաև ուսումնական ծրագրերում դրա վերաբերյալ համապատասխան թեմաների ներառմանը:

Ապրիլի 14-ից 15-ը Ծաղկաձորում անցկացվեց կլոր սեղան-քննարկում՝ նվիրված ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքին, որը ուժի մեջ է մտել 2018թ. ապրիլի 9-ին: Միջոցառումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանում դատական բարեփոխումների իրականացմանը» Եվրոպայի Խորհրդի ծրագրի կողմից՝ Արդարադատության ակադեմիայի հետ համատեղ: Ծրագրի այս մասը ֆինանսավորվում է Եվրոպական Միության կողմից՝ ԵՄ և ԵԽ կողմից «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում, և իրականացնում է Եվրոպայի Խորհուրդը: Մասնակցում էր ՀՀ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանների քաղաքացիական գործեր քննող 31 դատավոր: Քննարկմանը ներկա էին Արդարադատության ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, «Օրենսդրության զարգացման և իրավական հետազոտությունների կենտրոն» հիմնադրամի տնօրեն Տիգրան Մարկոսյանը, «Աջակցություն Հայաստանում դատական բարեփոխումների իրականացմանը» Եվրոպայի Խորհրդի ծրագրի ղեկավար Նարինե Գասպարյանը:

Բացման խոսքում Անահիտ Մանասյանը նշեց, որ նոր ընդունված ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված հիմնական նորարարական իրավական կարգավորումները բավական շատ են, ինչն էլ պայմանավորում է նման վերապատրաստումների հրատապությունը և անհրաժետությունը: Պրոռեկտորի խոսքով՝ սա լավ հնարավորություն է հիմնական հարցադրումները համատեղ քննարկելու և գործնականում արդյունավետ, կիրառելի, համարժեք լուծումներ գտնելու համար:

Բանախոսներն էին՝ ԵԽ փորձագետներ Սերգեյ Մեղրյանը (ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ), Գոռ Հակոբյանը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի դատավոր), Տարոն Նազարյանը (ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի դատավոր):

Միջոցառումների շարքը շարունակական է լինելու, նախատեսվում է առաջիկայում նման քննարկումներ կազմակերպել նաև քաղաքացիական գործեր քննող մյուս դատավորների և նրանց հետ աշխատող դատական ծառայողների համար: