Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Հայաստանում են դատական ոլորտում վերապատրաստում իրականացնող առաջատար կազմակերպություններից մեկի՝ ԱՄՆ դաշնային դատական կենտրոնի ներկայացուցիչները:

Հոկտեմբերի 29-30-ը Արդարադատության ակադեմիան հյուրընկալել էր կենտրոնի միջազգային դատական կապերի տնօրեն Միրա Գուր-Արիային և կրթական հարցերով ավագ մասնագետ Ջեյմս Բուքենանին: Հանդիպման առիթը <<Մանկավարժական կարողությունների զարգացում. դատավորների ուսուցման տեխնիկան և արվեստը>> թեմայով երկօրյա դասընթացն էր:
Ծրագրին մասնակցում էին ակադեմիայի աշխատակազմի ներկայացուցիչներ, դատավորներ, քննիչներ, ինչպես նաև ներկայացուցիչներ Փաստաբանների դպրոցից:

Ողջունելով հյուրերին` Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը համոզմունք է հայտնել, որ իրականացվող ծրագրի շնորհիվ ակադեմիայի դասախոսները ավելի կհմտանան պրոֆեսիոնալ իրավաբաններ վերապատրաստելու գործում:
Դասընթացի շրջանակում մասնակիցները փորձագետների հետ միասին տեսական նյութի և գործնական օրինակների հիման վրա, ուսուցման ժամանակակից հնարքներ կիրառելով, քննարկումներ էին ծավալում, խմբային աշխատանքներ կատարում:

Արդարադատության ակադեմիայի պատվիրակությունը հոկտեմբերի 12-ից 15-ը ուսումնական այցով Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում էր:

Այսօրվանից գործարկվել է Արդարադատության ակադեմիայի պաշտոնական կայքէջը՝ www.justiceacademy.am հասցեով:
Նպատակ ունենալով ապահովել Ակադեմիայի գործունեության հրապարակայնությունը՝ այն հնարավորինս համապարփակ տեղեկատվություն է տրամադրում ոչ միայն Ակադեմիայի կառուցվածքի, գործառույթների ու նպատակների մասին, այլ նաև ներկայացնում է տեղեկատվություն մասնագիտական պատրաստում և վերապատրաստում անցնող թիրախային խմբերի ուսումնական ծրագրերի, միջազգային համագործակցության, ընթացիկ միջոցառումների և Ակադեմիայի կողմից իրականացվող այլ աշխատանքների վերաբերյալ:

Ողջունելով հյուրերին՝ Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը նշեց, որ օրը խորհրդանշական է, քանի որ ակադեմիան այսուհետ իր ներկայությունն ապահովելու է նաև վիրտուալ իրականությունում: Այս առումով ռեկտորը հատուկ ընդգծեց, որ կայքը հանրության առաջ բաց ու թափանցիկ աշխատելու կարևորագույն գործառույթ է իրականացնելու:

Շնորհավորելով ներկաներին՝ Հայաստանում Եվրոպայի խորհրդի գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան նշեց, որ շարունակական ուսուցման գործընթացում կայքերը չափազանց մեծ նշանակություն ունեն՝ այդ համատեքստում մեծապես կարևորելով նորաստեղծ կայքի դերը:

www.justiceacademy.am կայքի գործարկմամբ միաժամանակ մեկնարկում է դատավորների և դատախազների հեռաուսուցման եղանակով վերապատրաստման դասընթացը: Այն իրականացվելու է կայքէջի <<Հեռաուսուցում>> բաժնի միջոցով, որտեղ առկա են <<Ժամանակի և սթրեսի կառավարում>> և <<Փաստարկում և հռետորիկա>> դասընթացների նյութերը: Հեռաուսուցման դասընթացի տևողությունը 10 շաբաթ է, նախատեսվում է մինչև տարեվերջ վերապատրաստել շուրջ 200 դատավոր և 300 դատախազ:

Արդարադատության ակադեմիան մշակել է հեռաուսուցման իր ուրույն մեթոդոլոգիան, որն առանձնանում է իր մատչելիությամբ: Մասնավորապես, ունենալով անգամ համակարգչային տարրական գիտելիքներ, վերապատրաստվողները կարող են արդյունավետորեն մասնակցել հեռաուսուցման դասընթացներին:

Տեղեկացնենք, որ www.justiceacademy.am կայքը ստեղծվել է Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի <<Հայաստանի արդարադատության համակարգի անկախության, պրոֆեսիոնալիզմի և հաշվետվողականության ամրապնդումը>> համատեղ ծրագրի շրջանակում:

Օգոստոսի 31-ից մեկնարկել է Արդարադատության ակադեմիայի ունկնդիրների՝ դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց նոր խմբի մասնագիտական պատրաստումը: Այն տևելու է շուրջ 9,5 ամիս (ներառյալ փորձաշրջանը): Խմբում ընդգրկված է դատավորի 11 թեկնածու՝ վարչական և քաղաքացիական մասնագիտացումներով:

Օրը տոնական էր ոչ միայն դատավորի թեկնածուների համար: Հայաստանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան Եվրոպայի Խորհրդի HELP ծրագրի շրջանակում հեռաուսուցման եղանակով իրականացված վերապատրաստման 1-ին փորձնական դասընթացը հաջողությամբ ավարտած մասնակիցներին ավարտական վկայագրեր հանձնեց: Նշենք, որ վերապատրաստմանը մասնակցել են դատավորներ, դատախազներ, դատավորի օգնականներ, քննիչներ: Դասընթացը նվիրված էր Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքին: Հինգ շաբաթվա ընթացքում մասնակիցները առցանց յուրացրել են թեման, կատարել առաջադրանքները, հանձնել ավարտական թեստը:

Ողջունելով ներկաներին և շնորհավորելով մասնակիցներին՝ Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը նշեց, որ այս ծրագիրը մեծ կարևորություն ունի: «Հեռաուսուցման եղանակով վերապատրաստում իրականացնելը բարդ խնդիր է և մեծ պատասխանատվություն է պահանջում, բայց մենք այդ ճանապարհն ենք ընտրել: Մենք առաջինն ենք, որ փորձարկեցինք հեռաուսուցման այս կուրսի հայերեն տարբերակը, որը և հաջողությամբ ավարտվեց»,-ասաց ռեկտորը: 

Միջոցառման ավարտին Հայաստանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավարը հանդես եկավ դասախոսությամբ: 

Հուլիսի 24-ին տեղի ունեցավ Արդարադատության ակադեմիայի կառավարման խորհրդի հերթական նիստը, որը վարում էր խորհրդի նախագահ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Էմիլ Բաբայանը:

Նիստին ներկա էին խորհրդի անդամներ Արսեն Մկրտչյանը (ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ), Երվանդ Խունդկարյանը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի նախագահ), Հովսեփ Բեդևյանը (ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի նախագահ), Համլետ Ասատրյանը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի դատավոր) և Հակոբ Մարտիրոսյանը (Արագածոտնի մարզի դատախազ): Նիստին մասնակցում էր Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը:

Նիստի ընթացքում խորհուրդը քննարկեց և միաձայն հաստատեց քաղաքացիական և վարչական մասնագիտացումներով դատավորների թեկնածուների նոր խմբի ուսումնական գործընթացը 2015 թվականի օգոստոսի 31-ից սկսելու մասին ռեկտորի առաջարկը: Ակադեմիայի ունկնդիրների նոր խմբի ուսումնական գործընթացն ապահովելու նպատակով Խորհուրդը նոր խմբագրությամբ հաստատեց դատավորի թեկնածուների մասնագիտական պատրաստման ուսուցման ծրագիրը: Այն ընդգրկում է նաև օրենսդրական վերջին փոփոխությունները, մասնավորապես՝ հաշտարարի ինստիտուտին և անհատական տվյալների պաշտպանությանը վերաբերող հիմնահարցերը:

Օրակարգային հաջորդ հարցը վերաբերում էր դատավորների և դատախազների վերապատրաստման ժամանակացույցին: Դատավորները մեկ շաբաթ տևողությամբ՝ առկա ուսուցման եղանակով վերապատրաստում կանցնեն սեպտեմբերի 28-ից դեկտեմբերի 18-ը, իսկ դատախազները՝ սեպտեմբերի 7-ից դեկտեմբերի 18-ը: Դատավորների և դատախազների՝ հեռաուսուցման եղանակով վերապատրաստումը կիրականացվի սեպտեմբերի 15-ից դեկտեմբերի 7-ը՝ տասը շաբաթ տևողությամբ:

Խորհրդի նիստում որոշվեց նաև, որ Ակադեմիայում անկախ աուդիտ իրականացնող անձի նշանակումը կիրականացվի հրապարակային հայտարարության հիման վրա՝ մրցութային կարգով:

Հունիսի 30-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցած միջոցառման ընթացքում տրվեց Եվրոպայի Խորհրդի HELP ծրագրի շրջանակում հեռաուսուցման եղանակով իրականացվող առաջին փորձնական դասընթացի մեկնարկը: Առաջին խմբում ընդգրկված է 11 մասնակից՝ դատավորներ, դատախազներ, դատավորի օգնականներ, քննիչներ:Դասընթացը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքին: Հինգ շաբաթվա ընթացքում մասնակիցները պետք է առցանց յուրացնեն թեման և կատարեն առաջադրանքները:

Միջոցառմանը ներկա էին Հայաստանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան, ծրագրի համակարգող Կամիլա Գանգլոֆը, Մարդու իրավունքների ազգային իրականացման վարչության ներկայացուցիչ Տիգրան Կարապետյանը, ԵԽ հայաստանյան ծրագրի ղեկավար Գայանե Հովհաննիսյանը: 

Ողջունելով հյուրերին և երախտագիտություն հայտնելով Եվրոպայի Խորհրդի երևանյան գրասենյակի ղեկավարին արդյունավետ համագործակցության համար՝ Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը նշեց, որ Ակադեմիան ցանկանում է քայլել ժամանակին համընթաց, այդ պատճառով չափազանց կարևորում է ժամանակակից կրթական ոլորտում հեռաուսուցման դերը, թեև գիտակցում է, որ ճիշտ մեթոդաբանության ընտրության դեպքում է միայն հնարավոր կազմակերպել արդյունավետ հեռաուսուցում: Պատահական չէ, որ Ակադեմիան 2014 թվականի հոկտեմբերին ընդունել է հեռաուսուցման ռազմավարություն:

Հայաստանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովայի խոսքով՝ HELP ծրագիրը հեռաուսուցման անվճար հարթակ է Եվրոպայի Խորհրդի անդամ 47 երկրների իրավական ոլորտի մասնագետների համար: Տիկին Վուտովան ուրախությամբ նշեց, որ Արդարադատության ակադեմիան ակտիվորեն մասնակցում է այս ցանցի աշխատանքներին: Այդ առումով Ն. Վուտովան հատուկ ընդգծեց Ակադեմիայի հեռաուսուցման վարչության պետի ներգրավվածությունը առկա և հեռավար ուսուցման եղանակներով վերապատրաստման դասընթացներ կազմակերպելու համար հատուկ ուղեցույցի մշակման աշխատանքներին, ինչպես նաև կարևորեց Գիտահետազոտական վարչության պետի աշխատանքը՝ որպես HELP ծրագրի տեղական համակարգող: Տիկին Վուտովան առաջին խմբի մասնակիցներին հորդորեց ժամանակ տրամադրել գիտելիք ստանալու համար:

Ծրագրի պատասխանատուները բաց են առաջարկների համար, պատրաստ են հաշվի առնել այն բոլոր կարծիքները, որոնք կօգնեն բարելավել դասընթացը:

Արդարադատության ակադեմիայում առաջին անգամ մասնագիտական պատրաստում են անցնում քննիչի թեկնածուները: Հունիսի 22-ին մեկնարկել է 2015թ. քննիչների թեկնածությունների ցուցակներում ընդգրկված 17 անձանց մասնագիտական պատրաստումը:

Ուսուցման գործընթացը նպատակաուղղված է ունկնդիրների մոտ քննիչի պաշտոնում գործելու համար անհրաժեշտ կարողությունների և հմտությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև մասնագիտական գիտելիքների ծավալի ընդլայնմանը: Քննիչների թեկնածուների համար ուսումնառության տևողությունը սահմանված է 4 ամիս, որն ընդգրկում է լսարանային ուսուցում (3 կրթական հատվածով) և ներառյալ ավելի քան 1 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը: Ուսումնառության ընդհանուր ժամաքանակը 500 ակադեմիական ժամ է:

ՀՀ քննչական կոմիտեի և Հատուկ քննչական ծառայության քննիչների տարեկան վերապատրաստում
Արդարադատության ակադեմիայում առաջին անգամ անցկացվում է նաև ՀՀ քննչական կոմիտեի և Հատուկ քննչական ծառայության քննիչների տարեկան վերապատրաստումը: Այն նպատակաուղղված է քննիչների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության, դատական փորձաքննությունների, ինչպես նաև կրիմինալիստիկական տակտիկայի ոլորտներում:

2015թ.-ին Ակադեմիայում նախատեսվում է վերապատրաստում անցկացնել քննիչների 15 խմբի համար: Առաջին խմբում ընդգրկված է 20 քննիչ:

Քննիչների տարեկան ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ վերապատրաստվող յուրաքանչյուր քննիչի համար ուսումնառության ժամաքանակը սահմանվում է 60 ակադեմիական ժամ։

Տեղեկացնենք, որ <<ՀՀ քննչական կոմիտեի մասին>> ՀՀ օրենքի համաձայն՝ քննիչների պարտադիր վերապատրաստում նախատեսվում է անցկացնել ոչ պակաս, քան 2 տարին մեկ անգամ: Վերապատրաստումն իրականացվում է <<Արդարադատության ակադեմիայի մասին>> ՀՀ օրենքով սահմանված կարգով:

ՀՀ քննչական կոմիտեի մարմինների և ստորաբաժանումների պետերի և նրանց տեղակալների վերապատրաստում

Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի մարմինների և ստորաբաժանումների պետերի և նրանց տեղակալների վերապատրաստում:

Նպատակ ունենալով կատարելագործել մասնագիտական գիտելիքներն ու աշխատանքային ունակությունները` Ակադեմիայում վերապատրաստում է անցել 33 ծառայող՝ Երևանից և Կոտայքի մարզից: Վերապատրաստման այս դասընթացին, որը սահմանված կարգով հաշվարկվում է որպես 10 ակադեմիական ժամ, մասնակցել են Երևան քաղաքի քննչական վարչության և Երևան քաղաքի վարչական շրջանների քննչական բաժինների պետերն ու պետի տեղակալները, Կոտայքի մարզային քննչական վարչության պետը, պետի տեղակալն ու ստորաբաժանման պետերը, ինչպես նաև Չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի պետն ու պետի տեղակալը:

Վերապատրաստման դասընթացը նվիրված էր «Քննչական կոմիտեի մասին» ՀՀ օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի իմաստով «օրենքի կոպիտ խախտում» հասկացության գնահատման ուղենիշներին: Քննարկվել են մարդու իրավունքների և դատավարական երաշխիքների, նաև մինչդատական վարույթի արդյունավետությունը և բնականոն ընթացքը խաթարող խախտումներին առնչվող հարցեր:

Սահմանված կարգով առաջիկայում նման վերապատրաստումներ կանցկացվեն նաև Քննչական կոմիտեի մարզային քննչական վարչությունների և կայազորային քննչական բաժինների ղեկավար կազմի համար, մեկը՝ Գյումրիում (Շիրակի մարզային քննչական վարչություն), մյուսը՝ Եղեգնաձորում (Վայոց ձորի մարզային քննչական վարչություն):

Արդարադատության ակադեմիայի պատվիրակությունը՝ ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանի գլխավորությամբ հունիսի 4-5-ը մասնակցել է Ստրասբուրգում կայացած Եվրոպայի խորհրդի իրավական ոլորտի մասնագետների համար մարդու իրավունքների կրթական՝ HELP (Human Rights Education for Legal Professionals) ծրագրի տարեկան համաժողովին: Այս անգամ այն նվիրված էր մարդու իրավունքների ուսուցման գործընթացում իրավաբանների և այլ մասնագետների փոխհարաբերություններին և դրանց առնչվող հարցերին:

Պատվիրակության կազմում ընդգրկված էին Ակադեմիայի հեռավար ուսուցման վարչության պետ Արտաշես Խուրշուդյանը ով նաև հանդիսանում է ԵԽ հեռավար ուսուցման ծրագրերի մշակման մեթոդոլոգիական խմբի փորձագետ, ինչպես նաև Գիտահետազոտական վարչության պետ Էմիլ Ամիրխանյանը: Վերջինս Հայաստանում HELP ծրագրի կոորդինատորն է: Մեր պատվիրակությունը համաժողովին ներկա ԵԽ 47 անդամ երկրների մասնակիցներին ներկայացրել է Ակադեմիայի կողմից մշակված հեռաուսուցման փաթեթը, որն ընդգրկում է <<Սթրեսի և ժամանակի կառավարում>> դասընթացի համար նախատեսված համապատասխան նյութեր: Փաթեթը մասնակիցների շրջանում բավական մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել, քննարկվել են գործընկեր երկրների համապատասխան կառույցների շահառուների վերապատրաստման համար այն թարգամանելու և ներդնելու հնարավորությունները: Այս պահին Ակադեմիայում մշակվում է նաև մեկ այլ՝ <<Հռետորիկա և փաստարկում>> դասընթացի փաթեթը, որի սեղմ տարբերակը ևս առաջիկայում հասանելի կդառնա եվրոպացի գործընկերներին:

Հայաստանում HELP ծրագրի կոորդինատոր Էմիլ Ամիրխանյանը ներկայացրել է իրավական ոլորտի մասնագետների շրջանում HELP ծրագրի, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վերաբերյալ իրազեկման ապահովման ուղղությամբ կատարված քայլերը և առաջիկա անելիքները: Մասնավորապես, Եվրոպայի խորհրդի և Արդարադատության ակադեմիայի կողմից համատեղ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վերաբերյալ 4 դասընթացների մասով (<<ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքի հիմնահարցերը քրեական գործերով>>, <<ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքը քաղաքացիական դատավարությունում>>, <<ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքը վարչական դատավարությունում>>, <<ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքը սեփականության պաշտպանության ոլորտում>>) մշակվել են դասավանդման նյութեր: Բացի այդ, ավարտին են հասցվում <<Մարդու իրավունքների եվրոպական իրավունքի հիմունքները>> դասընթացի մշակման աշխատանքները, որի դասավանդումը նախատեսվում է իրականացնել HELP ուսուցման հարթակի միջոցով: Համաժողովի շրջանակում քննարկվել են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող այլ թեմաներ, նաև ուրվագծվել են 2016թ.-ի անելիքները:

Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանը, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հրավերով, մայիսի 28-29-ը Ժնևում մասնակցել է համաժողովի՝ նվիրված Միջազգային մարդասիրական իրավունքի գծով վերապատրաստումների նոր ռազմավարության մշակմանը: Համաժողովին մասնակցել է 30-ից ավելի ներկայացուցիչ բոլոր աշխարհամասերից:

Երկօրյա քննարկումների ընթացքում մասնակիցները ներկայացրել են իրավունքի ոլորտի մասնագետների պատրաստման և վերապատրաստման իրենց երկրի փորձը՝ ինչպես բովանդակային, այնպես էլ կառուցվածքային առումներով:

Ռ.Մելիքյանը համաժողովի մասնակիցներին ներկայացրել է մեր երկրի փորձը՝ Արդարադատության ակադեմիայի գործունեության համատեքստում: Ակադեմիայի ռեկտորն անդրադարձել է մասնագիտական պատրաստման ու վերապատրաստման անցկացմանը, կրթական գործի արդյունավետ կազմակերպման մեխանիզմներին՝ հատուկ շեշտադրելով հեռավար ուսուցման ռազմավարության կարևորությունը:  Խորհրդաժողովի արդյունքներով ձեռք են բերվել գործակցության պայմանավորվածություններ:

Մայիսի 26-ին Արդարադատության ակադեմիա են այցելել ՀՀ գլխավոր դատախազ Գևորգ Կոստանյանն ու ԼՂՀ գլխավոր դատախազ Արթուր Մոսիյանը:

Ակադեմիայի ռեկտոր Ռուբեն Մելիքյանի ուղեկցությամբ հյուրերը` ՀՀ և ԼՂՀ գլխավոր դատախազները, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ, Արդարադատության ակադեմիայի կառավարման խորհրդի նախագահ Էմիլ Բաբայանը շրջայց են կատարել, ծանոթացել Ակադեմիայի շենքային պայմաններին, հետևել լսարաններում ընթացող դասերին: Հայկական երկու հանրապետությունների Գլխավոր դատախազները եղել են նաև այն քննասենյակում, որտեղ այդ պահին ընթանում էր դատախազի 16 թեկնածուների <<Դատախազի մասնագիտական էթիկա>> առարկայի գրավոր քննությունը: Ընդգծելով գիտելիքի բացառիկ կարևորությունն արդի ժամանակաշրջանում՝ Գևորգ Կոստանյանն Ակադեմիայի ունկնդիրներին կոչ է արել լավ սովորել, անընդհատ կատարելագործվել, քայլել իրավունքի զարգացմանը համընթաց:

Այնուհետև անցկացվել է խորհրդակցություն, որի ընթացքում ներկայացվել է Ակադեմիայի կողմից կատարված աշխատանքը, առաջիկա ծրագրերը՝ առանձնահատուկ շեշտելով մասնագիտական պատրաստմանն ու վերապատրաստմանն առնչվող հարցերը:

Հյուրերը հետաքրքրվել են այս պահին Ակադեմիայում ԼՂՀ-ից մասնագիտական պատրաստում անցնող դատախազի 5 թեկնածուների ուսումնական առաջադիմությունից՝ հատուկ ընդգծելով, որ Լեռնային Ղարաբաղին հարկավոր են բացառապես որակյալ ու բանիմաց մասնագետներ: Ակադեմիայում ուսումնառությունը հաջողությամբ ավարտելու դեպքում հենց այդ կադրերն են համալրելու ԼՂՀ դատախազական համակարգը:

Հանդիպման ավարտին կողմերը հույս են հայտնել, որ արդյունավետ համագործակցությունը կապահովի զարգացման նոր հեռանկարներ: