Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Հոկտեմբերի 26-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց կլոր սեղան-քննարկում՝ «Ընտրական հանցագործությունների որակումը և քննության առանձնահատկությունները» թեմայով:

Մասնակցում էին ՀՀ դատախազության, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության, ՀՀ քննչական կոմիտեի, ՀՀ ոստիկանության ներկայացուցիչներ: Քննարկման նպատակն էր վերհանել ոչ միայն ընտրական հանցագործությունների որակման և քննության մեթոդիկայի հարցերը և իրականացնել միասնական պրակտիկայի ձևավորմանն ուղղված միջոցառումներ, այլև մշակել քրեական հետապնդման մարմինների միջև արդյունավետ փոխգործակցության ձևեր ու մեթոդներ:

Ողջունելով քննարկման մասնակիցներին՝ Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը շնորհակալություն հայտնեց հրավերն ընդունելու համար: Ռեկտորի խոսքով՝ այս կլոր սեղան-քննարկումը ՀՀ վարչապետի հանձնարարականով անցկացվող միջոցառումների թվում է: «Այսօրվա մեր քննարկման նպատակը ընտրական գործընթացների հետ կապված որակման առավել վիճահարույց խնդիրներին անդրադառնալն է, և բոլոր այն դեպքերում, երբ իրավակիրառ պրակտիկայում կարող են առաջ գալ որոշակի խնդիրներ, կփորձենք դրանց լուծումները համատեղ ուժերով գտնել»,-նշեց ռեկտորը:

Քննարկումը վարում էին ԵՊՀ սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի դոցենտ Հասմիկ Ենգոյանը և ԵՊՀ դասախոս, ՀՀ ՀՔԾ իրավական ապահովման բաժնի ղեկավար Սրբուհի Գալյանը: Նախատեսվում է նույնաբովանդակ քննարկումներ կազմակերպել նաև հետագայում:

Եվրոպայի Խորհրդի (ԵԽ) հրավերով Արդարադատության ակադեմիայի պատվիրակությունը՝ ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանի գլխավորությամբ, հոկտեմբերի 18-ին և 19-ին մասնակցեց Ստրասբուրգում անցկացված համաժողովին՝ «Արդարադատության հասանելիությունը բռնությունից տուժած կանանց համար» թեմայով: Պատվիրակության կազմում էին Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը, բաժնի գլխավոր մասնագետ Պետիկ Մկրտչյանը, Համագործակցության և հանրային կապերի բաժնի ղեկավար Աննա Մկրտիչյանը:

Համաժողովին մասնակցում էին 70-ից ավելի պատվիրակներ Արևելյան գործընկերության անդամ երկրների իրավական ոլորտի մասնագետների համար մասնագիտական պատրաստում և վերապատրաստում իրականացնող կառույցներից, պետական կառավարման մարմիններից, ԵԽ համապատասխան ստորաբաժանումներից, տեղական և միջազգային փորձագետներ:

ԵԽ «Արդարադատության հասանելիությունը բռնությունից տուժած կանանց համար Արևելյան գործընկերության 6 երկրներում» տարածաշրջանային ծրագրի շրջանակում անցկացվող համաժողովի ընթացքում քննարկվեցին կանանց համար արդարադատության հասանելիությունն ապահովելու միջոցները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով բռնության ենթարկված կանանց խնդիրներին: Համաժողովի նպատակն էր ամփոփել այն արդյունքները, որոնց հասել են Արևելյան գործընկերության երկրները կանանց համար արդարադատության հասանելիության ապահովման գործում՝ «Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի մասին» ԵԽ կոնվենցիայի (Ստամբուլի կոնվենցիայի) լույսի ներքո:

Համաժողովին Սերգեյ Առաքելյանը հանդես եկավ ողջույնի խոսքով: «Աշխարհում չկա հասարակություն առանց բռնության, հատկապես՝ կանանց նկատմամբ, ուստի համաշխարհային բնույթ ունեցող նման խնդիրները դժվար է լուծել առանց միջազգային գործընկերների աջակցության, առանց համատեղ աշխատանքի: Հայաստանի դեպքում էլ կանանց և, իհարկե, ընտանեկան բռնության ենթարկված բոլոր անձանց իրավունքների պաշտպանության ամրապնդումը և ընտանեկան բռնության վերացման խնդիրն արդիական է»,-նշեց ռեկտորը՝ վստահություն հայտնելով, որ համաժողովի ընթացքում խնդիրների լուծման հաղթահարման մեխանիզմներ կուրվագծվեն, հետագայում ևս համատեղ ծրագրեր կիրականացվեն:

Համաժողովի ընթացքում զեկույցով հանդես եկավ պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը՝ ներկայացնելով Ակադեմիայում իրականացված և իրականացվելիք միջոցառումները՝ ուղղված վերոնշյալ ոլորտի շրջանակում խնդիրների լուծմանը:

Ելույթներով հանդես եկան ոչ միայն Հայաստանի, այլև Վրաստանի, Մոլդովայի, Ուկրաինայի, Բելառուսի, Ադրբեջանի ներկայացուցիչները, ԵԽ փորձագետներ եվրոպական տարբեր երկրներից: Ձևավորվեցին աշխատանքային խմբեր, թեմային առնչվող առանձին խնդիրները քննարկելու և մասնակիցների միջև փորձի փոխանակում անցկացնելու նպատակով: Մասնակիցները կարևորեցին նման քննարկումների անցկացումը կարևորագույն խնդիրների լուծումների որոնումների ճանապարհին և հետագայում ևս կառուցողական երկխոսություն անցկացնելու պատրաստակամություն հայտնեցին:

Հոկտեմբերի 16-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեց Նիդեռլանդների Թագավորության դատական խորհրդի պատվիրակությունը՝ Կենտրոնական վերաքննիչ տրիբունալի նախագահ Թաքվոր Ավեդիսյանի գլխավորությամբ: Պատվիրակության կազմում էր քաղաքականության հարցերով ավագ խորհրդատու Ջոս Փութսը:

Ակադեմիայի անունից հյուրերին ողջունեց Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը: Հյուրերի խնդրանքով պրոռեկտորը ներկայացրեց մասնագիտական պատրաստմանն ու վերապատրաստմանը, ուսումնական ծրագրերի մշակմանը, դասավանդմանը և Ակադեմիայի գործունեությանն առնչվող մի շարք հարցեր:

Թաքվոր Ավեդիսյանը երախտագիտություն հայտնեց ջերմ ընդունելությսն համար և ներկայացրեց Նիդեռլանդների Թագավորության դատական համակարգի, իրավական ոլորտի մասնագետների վերապատրաստման առանձնահատկությունները, դատավորների և մամուլի միջև համագործակցությունը: Թաքվոր Ավեդիսյանն իր խոսքում ընդգծեց դատական համակարգի անկախությանը, հանրային վստահության կարևորությանը, հասարակության հանդեպ հաշվետվողականության դերի բարձրացմանն առնչվող հարցերը:

Տեղեկացնենք, որ Նիդեռլանդների Թագավորության դատական խորհրդի պատվիրակությունը Հայաստանում է երկօրյա պաշտոնական այցով՝ ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի հրավերով:

ԵԱՀԿ ազգային փոքրամասնությունների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի հրավերով Մոլդովայում էր Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանի գլխավորած պատվիրակությունը՝ հոկտեմբերի 9-ից 10-ը Քիշնևում անցկացվող տարածաշրջանային կոնֆերանսին մասնակցելու նպատակով: Այն նվիրված էր «Գրացի հանձնարարականները արդարադատության մատչելիության վերաբերյալ և ազգային փոքրամասնությունները» թեմային: Գրացի հանձնարարականները 10-ն են և ընդունվել են 2017 թվականի նոյեմբերին, ավստրիական Գրաց քաղաքում:

Կոնֆերանսի մասնակիցների շրջանակը բավական լայն էր, մասնակցում էր 75 ներկայացուցիչ Արևելյան գործընկերության հինգ երկրների (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան, Մոլդովա, Ուկրաինա) և Ռումինիայի արդարադատության ակադեմիաներից, ինստիտուտներից, դպրոցներից, Մոլդովայի Հանրապետության դատական համակարգից, Դատախազների բարձրագույն խորհրդից, Գլխավոր դատախազությունից, Իրավաբանների միությունից, ԵԱՀԿ-ից և ԺՀՄԻԳ-ից (Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակ), ինչպես նաև Մոլդովայի գիտական շրջանակներից: Երկօրյա կոնֆերանսի նպատակներից էին քննարկել հիմնական հարցերը և փոխանակվել փորձով, նաև դատավորների, դատախազների և իրավական ոլորտի այլ մասնագնետների համար վերոնշյալ թեմայի շուրջ վերապատրաստումների անցկացման համար արդյունավետ լուծումներ գտնել, ազգային փոքրամասնությունների համար արդարադատության մատչելիության բարելավման նպատակով տարածել Գրացի հանձնարարականները, ամրապնդել և ընդլյանել համագործակցությունը տարբեր երկրների արդարադատության ակադեմիաների միջև և այլն:

Կոնֆերանսի պաշտոնական բացմանը ելույթով հանդես եկավ և մասնակիցներին ողջունեց Մոլդովայի հանրապետության արդարադատության նախարար Վիկտորյա Իֆտոդին: Նախարարի խոսքով՝ արդարադատության հավասար մատչելիությունն անհրաժեշտություն է հասարակության լիարժեքության համար: Ավելին՝ անխոչընդոտ մատչելիությունն ու հասանելիությունը հրամայական է, ուստի կոնֆերասնի ընթացքում պետք է քննարկել բոլոր հնարավորությունները ոլորտի խնդիրները լուծելու համար:

Կոնֆերանսի ընթացքում ծավալուն ելույթով հանդես եկավ ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը՝ մասնակիցներին ներկայացնելով «ՀՀ-ում արդարադատության հասանելիությունը ազգային փոքրամասնությունների համար» զեկույցը: Ռեկտորը ներկայացրեց Հայաստանում ազգային փոքրամասնությունների, պետական և հասարակական սեկտորում նրանց ներկայացվածության, Ակադեմիայի գործունեության, ազգային փոքրամասնությունների կողմից իրավաբանության՝ որպես մասնագիտության նկատմամբ ունեցած հետաքրքրության, Ակադեմիայում վերապատրաստման շրջանակում նշյալ թեմային առնչվող դասընթացների, Գրացի հանձնարարականների կիրառման և այլնի մասին: Ռեկտորի զեկույցը բավական մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց մասնակիցների շրջանում:

Կոնֆերանսի աշխատանքները բավական հագեցած էին և արդյունավետ ոչ միայն վերոնշյալ թեմայի վերաբերյալ քննարկումների, այլև նոր գործընկերային հարաբերություններ հաստատելու, համատեղ ծրագրեր իրականացնելու նպատակով պայմանավորվածություններ ձեռք բերելու առումներով:

Հոկտեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց դասընթաց՝ «Վերականգնողական արդարադատությունը քրեական ոլորտում. ԱՄՆ-ում գործող մոդելները» թեմայով: Դասախոսությունը վարում էր Ատլանտայի հանրային պաշտպանի գրասենյակի տնօրենի տեղակալ Լուանա Ուոլշը, ով Հայաստանում է ԱՄՆ պետական դեպարտամենտի և Ամերիկյան Խորհուրդների ֆինանսավորմամբ և աջակցությամբ՝ Professional Fellows Program ծրագրի շրջանակում: Դասընթացին մասնակցում էին այս շաբաթ Ակադեմիայում վերապատրաստում անցնող դատավորները և դատախազները:

Ակադեմիայի գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը ողջունեց մասնակիցներին և տեղեկացրեց, որ հրավիրյալ մասնագետների դասախոսությունների ձևաչափով անցկացվող դասընթացները Ակադեմիայի ուսումնական ծրագրի անբաժան մասն է կազմում: Ավելին՝ Գ. Գևորգյանը վստահություն հայտնեց, որ ընտրված թեման հետաքրքիր և օգտակար կլինի ունկնդիրների համար:

Հոկտեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց սեմինար՝ «Դատական ակտի կազմման հմտություններ՝ ըստ հայցատեսակների» թեմայով: Սեմինարին մասնակցում էին ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի, ՀՀ վերաքննիչ վարչական, ՀՀ վարչական դատարանների դատավորներ: Սեմինարն իրականացվեց Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերության (GIZ) հետ համատեղ՝ GIZ «Հարավային Կովկասում եվրոպական չափորոշիչներին իրավական համապատասխանեցում» ծրագրի շրջանակում:

Ակադեմիայի անունից ներկաներին ողջունեց Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը, ներկայացրեց փորձագետներին և արդյունավետ աշխատանք մաղթեց:

Սեմինարը վարում էին Գերմանիայի վարչական դաշնային դատարանի դատավոր, պալատի նախագահ, դոկտոր, պրոֆեսոր Ռյուդիգեր Ռուբելը և Քոբլենցի վարչական դատարանի փոխնախագահ Կլաուս Մայերը: Փորձագետները շնորհավորեցին Երվանդ Խունդկարյանին ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու և Ռուզաննա Հակոբյանին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի նախագահի պաշտոնում նշանակվելու կապակցությամբ՝ մաղթելով բեղմնավոր աշխատանք:

Հոկտեմբերի 3-ին Արդարադատության ակադեմիայում դասախոսությամբ հանդես եկավ Ուկրաինայի դատավորների ազգային դպրոցի ռեկտոր, իրավագիտության դոկտոր, Ուկրաինայի վաստակավոր իրավաբան Միկոլա Օնիշչուկը: Մասնակցում էին Ակադեմիայում այս շաբաթ վերապատրաստում անցնող դատավորները և դատախազները: Թեման՝ «Արդարադատության ոլորտի բարեփոխումները Ուկրաինայում. սահմանադրական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները»:

Դասախոսությունից առաջ Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը լսարանին ներկայացրեց հյուրին, ով գլխավորում է այս օրերին Երևանում գտնվող Ուկրաինայի դատավորների ազգային դպրոցի պատվիրակությունը: «Հրավիրյալ մասնագետների դասախոսություններ Ակադեմիայում հաճախ են անցկացվում, և մեզ համար չափազանց պատվաբեր է, հատկապես երբ մեր օտարերկրյա գործընկերներն են վարում այդ դասախոսությունները»,-նշեց ռեկտորը՝ ընդգծելով ընտրված թեմայի կարևորությունը՝ հաշվի առնելով այն, որ ուկրաինական փորձը բավական հետաքրքիր է:

Մ. Օնիշչուկը լսարանին ներկայացրեց Ուկրաինայի դատավորների ազգային դպրոցի գործունեության հիմնական ուղղությունները՝ ուսումնականից մինչև գիտամեթոդական, իր ղեկավարած դպրոցի տեղն ու դերը արդարադատության համակարգի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև Ուկրաինայում գործող շուրջ 6000 դատավորների նշանակմանն ու որակավորման բարձրացմանն առնչվող հարցեր, Արդարադատության բարձրագույն խորհրդի ձևավորման առանձնահատկությունները, լիազորությունների շրջանակը և այլն:

Դասախոսությունից հետո Ուկրաինայի դատավորների ազգային դպրոցի պատվիրակության անդամները Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանի ուղեկցությամբ եղան ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանում, հանդիպեցին դատարանի նախագահ Հովսեփ Բեդևյանին: Հյուրերը ծանոթացան դատարանի շենքային պայմաններին: Հ. Բեդևյանը հյուրերին ներկայացրեց Հայաստանում վարչական արդարադատությանը և դատարանի գործունեությանն առնչվող մի շարք հարցեր:

Մ. Օնիշչուկը խոսեց Ուկրաինայում վարչական արդարադատության առանձնահատկությունների և ոլորտի խնդիրների մասին: Կողմերը քննարկեցին երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր, նաև պայմանավորվեցին համագործակցության հնարավոր ուղիների մասին:

Հոկտեմբերի 2-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց դասընթաց՝ հրավիրյալ մասնագետների դասախոսության ձևաչափով: Թեման՝ «Հաշտարարություն (մեդիացիա). դատարաններին կից գործող հաշտարարության առանձնահատկությունները և դատարանների դերը հաշտարարության զարգացման գործընթացում»: Դասընթացին մասնակցում էին քաղաքացիական մասնագիտացմամբ դատավորները: Էլմեր Գոբլը և Լուանա Ուոլշը Հայաստան են ժամանել ԱՄՆ պետական դեպարտամենտի և Ամերիկյան Խորհուրդների ֆինանսավորմամբ և աջակցությամբ՝ Professional Fellows Program ծրագրի շրջանակում:

Արդարադատության ակադեմիայի անունից մասնակիցներին ողջունեց Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը: Նրա խոսքով՝ հրավիրյալ մասնագետների դասախոսությունների անցկացումն Ակադեմիայում ուսումնական ծրագրի անբաժան մաս է կազմում և վստահություն հայտնեց, որ վերոնշյալ թեմատիկայով դասընթացը հետաքրքիր և օգտակար կլինի ունկնդիրների համար:

Դասախոսությունը վարում էր Էլմեր Գոբլը, ով ԱՄՆ Ջորջիա նահանգում գործող հաշտարար է, «Justice Center of Atlanta» կազմակերպությունում գործող հաշտարար և դասընթացավար:

Արդարադատության ակադեմիան Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերության (GIZ) հետ համատեղ հոկտեմբերի 2-ին անցկացրեց սեմինար՝ «Հիմնական իրավունքները վարչական դատավարությունում» թեմայով: Սեմինարն իրականացվեց GIZ «Հարավային Կովկասում եվրոպական չափորոշիչներին իրավական համապատասխանեցում» ծրագրի շրջանակում:

Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը ողջունեց ներկաներին, արդյունավետ աշխատանք մաղթեց և նշեց, որ այս սեմինարը GIZ-ի հետ հաջող համագործակցության շրջանակում իրականացվող հերթական միջոցառումն է:

Սեմինարը վարում էին Գերմանիայի վարչական դաշնային դատարանի դատավոր, պալատի նախագահ, դոկտոր, պրոֆեսոր Ռյուդիգեր Ռուբելը և Քոբլենցի վարչական դատարանի փոխնախագահ Կլաուս Մայերը: Մասնակցում էին դատավորներ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատից, ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանից, ՀՀ վարչական դատարանից:

Շարունակվում է ՀՀ քննչական կոմիտեի քննիչների 2018 թվականի վերապատրաստումը: Այս շաբաթ Արդարադատության ակադեմիայում վերապատրաստում անցնող քննիչների խմբում ընդգրկված է 24 քննիչ: Վերապատրաստումն իրականացվում է ուսուցման ծրագրի համաձայն, որը մշակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի համապատասխան հրամանի հիման վրա:

Ուսուցման ծրագիրը ուղղված է քննիչների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության, քրեական գործերով ՄԻԵԴ իրավական դիրորոշումների, դատական փորձաքննությունների, մինչդատական կալանքի և քննության հարակից հիմնախնդիրների, ապացույցների թույլատրելիության, խոշտանգումների և վատ վերաբերմունքի այլ ձևերի արգելքի, քրեական գործերի քննության ընդհանուր մեթոդաբանության, հանցագործությունների առանձին տեսակների քննության առանձնահատկությունների, առանձին քննչական գործողությունների տակտիկայի և մեթոդիկայի և այլ ոլորտներում: Ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ քննիչների համար վերապատրաստման ժամաքանակը 30 ակադեմիական ժամ է։