Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Դեկտեմբերի 11-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկեց համաժողով՝ նվիրված «Կանանց դերը արդարադատությունում» թեմային: 4-օրյա համաժողովը կազմակերպվել է ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության Թմրամիջոցների դեմ պայքարի և իրավապահ համագործակցության (ԹՊԻՀ) գրասենյակի հետ համատեղ: Մասնակցում են դատաիրավական համակարգի ներկայացուցիչներ` Հայաստանից և Միացյալ Նահանգներից:

Բացման խոսքով հանդես եկան Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը և ՀՀ-ում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Ռաֆիկ Մանսուրը:

Սերգեյ Առաքելյանը ողջունեց ներկաներին Ակադեմիայի՝ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության աջակցությամբ իրականացված ծրագրի շրջանակում նորոգված ու կահավորված լսարանում՝ նշելով, որ առաջին միջոցառումն է անցկացվում այստեղ: «Կնոջ դերը ժամանակակից աշխարհում թերագնահատելը միամտություն է, բայց դեռևս որոշ կարծրատիպեր կան ոչ միայն Հայաստանում, այլև ամբողջ աշխարհում: Կանայք ապացուցել են, որ ոչ պակաս, քան տղամարդիկ, այլ հաճախ նաև ավելի դրական արդյունքներ են արձանագրում»,-նշեց ռեկտորը՝ հիշեցնելով՝ հայ կանայք լուրջ դերակատարում են ունեցել և ունեն համաշխարհային պատմության զարգացման մեջ. առաջին կին դեսպանը հայուհի Դիանա Աբգարն (Աբգարյան) էր, առաջին կին օվկիանոսագետը՝ Անիտա Կոնտին (Կարագոշյան), Նոր Զելանդիայի գերագույն դատարանի առաջին կին նախագահը ևս հայուհի էր՝ Սիան (Սրբուհի) Էլիասը:

ՀՀ-ում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատարն իր խոսքում ներկայացրեց, թե ինչպես են կանայք կարողացել հաղթահարել ոչ միայն մշակութային, այլև համակարգային մարտահրավերները առաջատար պաշտոնների հասնելու ճանապարհին. «Կանայք ներկայացված են ամբողջ աշխարհի դատական իշխանությունում, դատախազությունում, ոստիկանությունում՝ չնայած համաշխարհային վիճակագրությունն այդ առումով հուսադրող չէ: Հուսով եմ՝ համաժողովին կգտնեք լուծումներ խթանելու կանանց ավելի լայն ներկայությունը հայաստանյան արդարադատության ոլորտում»,-նշեց Ռաֆիկ Մանսուրը:

Ներկայացնելով համաժողովի նպատակն ու բովանդակությունը՝ ԹՊԻՀ երևանյան գրասենյակի տնօրեն Մայքլ Շուլմանը շնորհակալություն հայտնեց բոլոր մասնակիցներին և ԱՄՆ-ից ժամանած փորձագետներին, որոնք արդարադատության ոլորտում լուրջ ձեռքբերումներ և դրական փորձ ունեցող կանայք են:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի նախագահ Լիլիթ Թադևոսյանն իր հերթին խոսեց հայ հասարակությունում կնոջ դերի, պատասխանատու աշխատանք իրականացնելու, արդարադատության ոլորտում կանանց ներգրավվածության մասին:

Համաժողովի ընթացքում նախատեսվում է ձևավորել աշխատանքային առանձին խմբեր՝ քննարկելու կանանց համար կրթության, արդարադատության ոլորտում աշխատելու հնարավորություններին առնչվող մի շարք հարցեր:

Նոյեմբերի 28-ին մեկնարկել է ՀՀ քննչական կոմիտեի ղեկավար պաշտոն զբաղեցնող քննիչների 2018 թվականի վերապատրաստումը: Այս տարի վերապատրաստումն անցկացվում է երկու խմբով, առաջինում ընդգրկված է 25, երկրորդում՝ 27 ունկնդիր՝ Երևանից և մարզերից:

Վերապատրաստման ժամաքանակը ՀՀ քննչական կոմիտեի ղեկավար պաշտոն զբաղեցնող քննիչների համար սահմանված է 24 ակադեմիական ժամ: Դասընթացն իրականացվում է ՀՀ քննչական կոմիտեի քննիչների վերապատրաստման ուսուցման ծրագրի համաձայն, որն ուղղված է մասնագիտական գիտելիքների ու հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը:

Նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեում տեղի ունեցավ հանդիսավոր միջոցառում՝ նվիրված Արդարադատության ակադեմիայի շրջանավարտներին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց դիպլոմներ հանձնելուն: Օրենքով սահմանված կարգով՝ այս խմբում ընդգրկված ունկնդիրների մասնագիտական պատրաստումն անցկացվել է 2018 թվականի ապրիլի 2-ից նոյեմբերի 6-ը, ներառյալ 3 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը:

Տոնական հանդիսությանը մասնակցում էին ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահ Հայկ Գրիգորյանը, Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը, Քննչական կոմիտեի կոլեգիայի անդամներ, հյուրեր: Սերգեյ Առաքելյանը դիպլոմներ հանձնեց 36 շրջանավարտի, նրանց մի մասն էլ, ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահի համապատասխան հրամաններով, նշանակվեցին քննիչի պաշտոնում:

ՀՀ քննչական կոմիտեի նախագահը, դիմելով շրջանավարտներին, շնորհավորեց նրանց և ներկայացրեց քննիչի աշխատանքի դժվարությունները: «Քննիչի մասնագիտության համար դիպլոմավորված մասնագետ լինելը, իրավական գիտելիքներ ունենալը շատ քիչ է: Իր գործառույթները պատշաճ իրականացնելու համար քննիչը պետք է օժտված լինի բարոյահոգեբանական մի շարք հատկանիշներով և շարունակական ինքնակրթությամբ զբաղվելու ունակությամբ»,-նշեց Հայկ Գրիգորյանը:

Ակադեմիայի ռեկտորը ևս շնորհավորեց շրջանավարտներին և աշխատանքային հաջողություններ մաղթեց նրանց: «Իմ համոզմամբ՝ ամեն մարդ չէ, որ իվիճակի է ընտրել քննիչի մասնագիտությունը, որովհետև ոչ բոլորն են հաղթահարում դժվարությունները: Քրեական արդարադատության համակարգի ողջ կառուցվածքի հիմքում քննիչի գործն է և հենց ձեր իրականացրած աշխատանքի որակից է կախված արդարադատությունն ընդհանուր առմամբ»,-նշեց Սերգեյ Առաքելյանը:

Միջոցառման ավարտին նորանշանակ քննիչները նաև հանդիսավորությամբ երդվեցին:

Նոյեմբերի 10-ից 11-ը Ծաղկաձորում անցկացվեց Արդարադատության ակադեմիայի դասընթացավարների վերապատրաստում: Երկօրյա վերապատրաստմանը մասնակցում էին այն դասընթացավարները, որոնք դասավանդելու են «Հայաստանում կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելումն ու դրանց դեմ պայքարը» նոր մշակված դասընթացը: Միջոցառումը կազմակերպվել էր Ակադեմիայի և Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽ) համագործակցության շրջանակում:

Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ողջունելով ներկաներին և կարևորելով Ակադեմիա-ԵԽ համագործակցությունը, նշեց, որ համատեղ մշակվել է «Հայաստանում կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելումն ու դրանց դեմ պայքարը» դասընթացը: Պրոռեկտորն ընդգծեց նշված թեմայով առկա դասընթացի անհրաժեշտությունը և մեծապես կարևորեց ԵԽ փորձագետ Լորի Մանի և Ակադեմիայի դասընթացավար Լուսինե Սարգսյանի կատարած աշխատանքը՝ նոր դասընթացի մշակման գործում:

Ներկայացվեցին դասընթացի նյութերը, որոնք ձեռնարկի տեսքով առաջիկայում տպագրվելու են: Դասընթացը նախատեսվում է ներառել Ակադեմիայի 2019 թվականի ուսումնական ծրագրում՝ առկա ուսուցման եղանակով վերապատրաստում անցնող դատավորների, դատախազների, քննիչների համար:

Անցյալ տարի ԵԽ-ի հետ համատեղ վերոնշյալ թեմայով մշակվել և ՀՀ օրենսդրությանն էր համապատասխանեցվել հեռաուսուցման դասընթաց, որը հաջողությամբ իրականացվում է HELP առցանց ուսուցման հարթակի միջոցով:

Նոյեմբերի 9-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեցին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ) ներկայացուցիչները՝ իրավախորհրդատու Եվգենյա Ֆեդոտովան և փորձագետ, տնտեսագետ Լորենցո Սիարին:

Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը ողջունեց հյուրերին և նշեց, որ Ակադեմիան մեծապես կարևորում է գործընկերների հետ արդյունավետ համագործակցության հաստատումն ու ամրապնդումը: Պրոռեկտորը ներկայացրեց Ակադեմիայի գործունեության առանձնահատկությունները, ուսումնական գործընթացի առաջնահերթությունները, ուսումնական ծրագրերի մշակման յուրահատկությունները:

Հյուրերը ներկայացրին ՎԶԵԲ-ի գործունեության նպատակները, խնդիրները և պատրաստակամություն հայտնեցին համատեղ դասընթացներ, քննարկումներ անցկացնել Ակադեմիայում վերապատրաստում անցնող դատավորների համար՝ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքի վերաբերյալ՝ առանձնացնելով հատուկ թեմաներ, խնդրահարույց հարցեր:

Կողմերը պայմանավորվեցին առաջիկայում կյանքի կոչել նաև համատեղ այլ նախաձեռնություններ:

Նոյեմբերի 9-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ 2018 թվականի շրջանավարտների՝ դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց դիպլոմների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը: Միջոցառմանը ներկա էր ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի (ԲԴԽ) նախագահ Գագիկ Հարությունյանը, ՀՀ ԲԴԽ անդամ Սերգեյ Մեղրյանը, Ակադեմիայի կառավարման խորհրդի անդամ Հովսեփ Բեդևյանը, Ակադեմիայի աշխատակազմը:

Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը շնորհավորեց շրջանավարտներին նշանակալի օրվա կապակցությամբ և բարի երթ մաղթեց: «Այսօր դատավորների թեկնածուների հերթական սերունդն է ավարտում Ակադեմիան: Բարդ էր գուցե ուսումնառության 7 և կես ամիսը, բայց ձեզ հետ յուրաքանչյուր շփում ինձ հույս է տալիս ասելու, որ դուք պատրաստ եք իրականացնել այդ մեծ առաքելությունը՝ արդարադատությունը»,-նշեց ռեկտորը:

Շնորհավորելով շրջանավարտներին՝ ՀՀ ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանը նշեց, որ նրանք պատասխանատու նոր շրջան են ապրում, նախ՝ սպասելիքների առումով, այնուհետև՝ պատասխանատու աշխատանքի: «Այսօր դատավորից շատ ավելին է պահանջվում, քան երբևիցե եղել է: Մասնավորապես, նոր դատական օրենսգրքով առաջ են քաշվում նոր պահանջներ, նոր մեխանիզմներ, որոնք պահանջում են որոշակի հոգեբանություն, իրավական մշակույթ, արդարադատական մշակույթ և մարդկային կայացած որակներ, որի շրջանակում հնարավոր կլինի այդ արդարադատությունն իրականացնել»,-նշեց Գագիկ Հարությունյանը:

Ռեկտորը Ակադեմիայի դիպլոմներ հանձնեց դատավորի 10 թեկնածուի՝ 5-ը՝ քրեական, 5-ը՝ քաղաքացիական մասնագիտացումներով, ընդ որում նրանցից 1-ը՝ Արցախի Հանրապետությունից է: Ուսումնառության ընդհանուր ժամաքանակը 1026 ակադեմիական ժամ է՝ ներառյալ 4 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը:

Ուսուցումն ավարտած ունկնդիրների նշանակումը կատարվելու է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

Նոյեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է ՀՀ քննչական կոմիտեի դեպարտամենտի պետական ծառայողների 2018 թվականի վերապատրաստումը: Առաջին խմբում ընդգրկված է 18 ունկնդիր, ընդհանուր առմամբ՝ նախատեսվում է անցկացնել վերապատրաստում 58 ծառայողների համար՝ 3 խմբով:

Մեկ շաբաթ տևողությամբ վերապատրաստումն անցկացվում է ուսուցման ծրագրի համապատասխան, որը նպատակաուղղված է ծառայողների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը հետևյալ ոլորտներում՝ Քննչական կոմիտեի դեպարտամենտում պետական ծառայություն, գործավարություն, վարչարարություն, գաղտնիության ռեժիմի պահպանում, արխիվային գործ և փաստաթղթաշրջանառություն, հոգեբանություն, քրեական դատավարության և քրեական իրավունքի ընդհանուր դրույթներ: Ուսումնառության ժամաքանակը 32 ակադեմիական ժամ է։ Ուսումնառությունն ավարտվում է վերապատրաստման արդյունքների գնահատմամբ՝ միասնական բանավոր քննությամբ:

Նոյեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի աշխատողների վերապատրաստման դասընթացները:

Նախատեսվում է վերապատրաստումը կազմակերպել 3 խմբով՝ ընդհանուր թվով 19 ունկնդրի համար: Այս շաբաթ վերապատրաստման դասընթացին մասնակցում է քրեական մասնագիտացմամբ 12 ունկնդիր: Երկրորդ խմբում ընդգրկված է քաղաքացիական մասնագիտացմամբ 5 ունկնդիր, իսկ երրորդում՝ գրասենյակի քարտուղարության ֆինանսատնտեսագիտական և հաշվապահական հաշվառման վարչության 2 աշխատող: ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի աշխատողների վերապատրաստումն իրականացվում է դատական ծառայողների ուսուցման ծրագրի համապատասխան:

Նոյեմբերի 3-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ Ակադեմիայի 2018 թվականի ունկնդիր-շրջանավարտների՝ դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց դիպլոմների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը:

Մինչ դիպլոմների հանձնումը՝ ունկնդիրներին ողջունեց և ջերմորեն շնորհավորեց ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը: «Ցանկացած կրթական կառույցի գնահատման չափանիշն իր շրջանավարտների դրսևորած ձեռքբերումներն են աշխատանքային գործունեության ընթացքում: Այդ առումով ես լիահույս եմ և բավարար հիմքեր ունեմ հիմա բարձրաձայնելու, որ Ակադեմիայի պատիվը բարձր եք պահելու: Վստահ եմ՝ սիրելով եք ընտրել այս մասնագիտությունը: Մաղթում եմ, որ ձեր սիրած գործով զբաղվելուց բացի, ձեր կատարած աշխատանքից հաճույք ստանաք՝ անկախ ծանրաբեռնվածությունից և աշխատանքային բարդություններից»,-նշեց ռեկտորը:

Կառավարման խորհրդի անդամ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Արմեն Հարությունյանը ևս շնորհավորեց շրջանավարտներին մասնագիտական պատրաստումը բարեհաջող ավարտելու կապակցությամբ և նորանոր ձեռքբերումներ մաղթեց:

Կառավարման խորհրդի անդամ, Երևան քաղաքի դատախազ Գևորգ Բաղդասարյանը շնորհավորական խոսքում նշեց, որ հպարտության զգացում ունի, որովհետև ուսումնառության ընթացքում ապագա գործընկերներին ճանաչելու հնարավորություն է ունեցել՝ թե՛ մասնագիտական տեսանկյունից, թե՛ մարդկային որակների առումով:

Ռեկտորը դիպլոմներ հանձնեց Ակադեմիայի հերթական սերնդի շրջանավարտներին՝ դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված 14 ունկնդրի, որոնցից 1-ը Արցախի Հանրապետությունից է: Սահմանված կարգով՝ ուսումնառությունը տևել է 7 և կես ամիս՝ 2018 թվականի փետրվարի 26-ից հոկտեմբերի 12-ը, ներառյալ 4 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը:

Հոկտեմբերի 31-ին անցկացվեց «Վատ վերաբերմունքի արգելքը» Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽ) HELP ծրագրի (Մարդու իրավունքների կրթություն իրավական ոլորտի մասնագետների համար) հեռավար ուսուցման դասընթացի ներածական հանդիպումը: Ողջույնի խոսքով հանդես եկան Երևանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան, Արդարադատության ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ԵԽ HELP ծրագրի ղեկավար Աննա Մեդարսկա-Լազովան: Մասնակցում էին ներկայացուցիչներ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից, ՀՀ քննչական կոմիտեից, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունից:

Նատալյա Վուտովան հատուկ ընդգծեց HELP ծրագրի կարևորությունը և երախտագիտություն հայտնեց Արդարադատության ակադեմիային, նաև փորձագետներ Էրիկ Սվանիձեին և Գոհար Սիմոնյանին ծավալուն և չափազանց կարևոր աշխատանքի համար:

Արդարադատության ակադեմիայի անունից ներկաներին ողջունեց Անահիտ Մանասյանը: «ԵԽ-ի հետ համագործակցության շնորհիվ այս տարիների ընթացքում հնարավորություն ենք ունեցել մի շարք դասընթացներ ադապտացնել ՀՀ օրենսդրությանը, դրանք մասնավորապես վերաբերել են ինչպես ապացույցների թույլատրելիությանը քրեական դատավարությունում, այնպես էլ ընտանեկան բռնությանը, կանանց նկատմամբ բռնությանը և այս դեպքում՝ վատ վերաբերմունքի արգելքին: Սա կարևոր ենք համարում, որովհետև նմանատիպ դասընթացները հնարավորություն են տալիս հեռավար հարթակում առանցքային հարցերի առնչությամբ քննարկումներ կազմակերպել, հարցերի պատասխաններ գտնել»,-նշեց պրոռեկտորը և շնորհակալություն հայտնեց փորձագետներին, նաև ԵԽ-ին ակտիվ և արդյունավետ համագործակցության համար:

Աննա Մեդարսկա-Լազովան մասնակիցներին ներկայացրեց HELP ծրագիրը և դրա առանձնահատկությունները:
Դասընթացի հեղինակ Էրիկ Սվանիձեն ներկայացրեց ՄԻԵԿ 3-րդ հոդվածով նախատեսված վատ վերաբերմունքի դեպքերի արդյունավետ քննության հիմնական սկզբունքները, իսկ դասընթացավար Գոհար Սիմոնյանը՝ նոր մշակված դասընթացը, ուսուցման նպատակները, գնահատման չափանիշները: Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին դասընթացին առնչվող գործնական այլ հարցեր:

Հանդիպումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանում քրեական արդարադատության համակարգի բարեփոխումներին և պայքար վատ վերաբերմունքի և անպատժելիության դեմ» ծրագրի շրջանակում: Ծրագրի այս մասը իրականացվում է ԵՄ-ի և ԵԽ-ի կողմից «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում: