Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Նոյեմբերի 10-ից 11-ը Ծաղկաձորում անցկացվեց Արդարադատության ակադեմիայի դասընթացավարների վերապատրաստում: Երկօրյա վերապատրաստմանը մասնակցում էին այն դասընթացավարները, որոնք դասավանդելու են «Հայաստանում կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելումն ու դրանց դեմ պայքարը» նոր մշակված դասընթացը: Միջոցառումը կազմակերպվել էր Ակադեմիայի և Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽ) համագործակցության շրջանակում:

Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ողջունելով ներկաներին և կարևորելով Ակադեմիա-ԵԽ համագործակցությունը, նշեց, որ համատեղ մշակվել է «Հայաստանում կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելումն ու դրանց դեմ պայքարը» դասընթացը: Պրոռեկտորն ընդգծեց նշված թեմայով առկա դասընթացի անհրաժեշտությունը և մեծապես կարևորեց ԵԽ փորձագետ Լորի Մանի և Ակադեմիայի դասընթացավար Լուսինե Սարգսյանի կատարած աշխատանքը՝ նոր դասընթացի մշակման գործում:

Ներկայացվեցին դասընթացի նյութերը, որոնք ձեռնարկի տեսքով առաջիկայում տպագրվելու են: Դասընթացը նախատեսվում է ներառել Ակադեմիայի 2019 թվականի ուսումնական ծրագրում՝ առկա ուսուցման եղանակով վերապատրաստում անցնող դատավորների, դատախազների, քննիչների համար:

Անցյալ տարի ԵԽ-ի հետ համատեղ վերոնշյալ թեմայով մշակվել և ՀՀ օրենսդրությանն էր համապատասխանեցվել հեռաուսուցման դասընթաց, որը հաջողությամբ իրականացվում է HELP առցանց ուսուցման հարթակի միջոցով:

Նոյեմբերի 9-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեցին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ) ներկայացուցիչները՝ իրավախորհրդատու Եվգենյա Ֆեդոտովան և փորձագետ, տնտեսագետ Լորենցո Սիարին:

Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը ողջունեց հյուրերին և նշեց, որ Ակադեմիան մեծապես կարևորում է գործընկերների հետ արդյունավետ համագործակցության հաստատումն ու ամրապնդումը: Պրոռեկտորը ներկայացրեց Ակադեմիայի գործունեության առանձնահատկությունները, ուսումնական գործընթացի առաջնահերթությունները, ուսումնական ծրագրերի մշակման յուրահատկությունները:

Հյուրերը ներկայացրին ՎԶԵԲ-ի գործունեության նպատակները, խնդիրները և պատրաստակամություն հայտնեցին համատեղ դասընթացներ, քննարկումներ անցկացնել Ակադեմիայում վերապատրաստում անցնող դատավորների համար՝ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգրքի վերաբերյալ՝ առանձնացնելով հատուկ թեմաներ, խնդրահարույց հարցեր:

Կողմերը պայմանավորվեցին առաջիկայում կյանքի կոչել նաև համատեղ այլ նախաձեռնություններ:

Նոյեմբերի 9-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ 2018 թվականի շրջանավարտների՝ դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց դիպլոմների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը: Միջոցառմանը ներկա էր ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի (ԲԴԽ) նախագահ Գագիկ Հարությունյանը, ՀՀ ԲԴԽ անդամ Սերգեյ Մեղրյանը, Ակադեմիայի կառավարման խորհրդի անդամ Հովսեփ Բեդևյանը, Ակադեմիայի աշխատակազմը:

Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը շնորհավորեց շրջանավարտներին նշանակալի օրվա կապակցությամբ և բարի երթ մաղթեց: «Այսօր դատավորների թեկնածուների հերթական սերունդն է ավարտում Ակադեմիան: Բարդ էր գուցե ուսումնառության 7 և կես ամիսը, բայց ձեզ հետ յուրաքանչյուր շփում ինձ հույս է տալիս ասելու, որ դուք պատրաստ եք իրականացնել այդ մեծ առաքելությունը՝ արդարադատությունը»,-նշեց ռեկտորը:

Շնորհավորելով շրջանավարտներին՝ ՀՀ ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանը նշեց, որ նրանք պատասխանատու նոր շրջան են ապրում, նախ՝ սպասելիքների առումով, այնուհետև՝ պատասխանատու աշխատանքի: «Այսօր դատավորից շատ ավելին է պահանջվում, քան երբևիցե եղել է: Մասնավորապես, նոր դատական օրենսգրքով առաջ են քաշվում նոր պահանջներ, նոր մեխանիզմներ, որոնք պահանջում են որոշակի հոգեբանություն, իրավական մշակույթ, արդարադատական մշակույթ և մարդկային կայացած որակներ, որի շրջանակում հնարավոր կլինի այդ արդարադատությունն իրականացնել»,-նշեց Գագիկ Հարությունյանը:

Ռեկտորը Ակադեմիայի դիպլոմներ հանձնեց դատավորի 10 թեկնածուի՝ 5-ը՝ քրեական, 5-ը՝ քաղաքացիական մասնագիտացումներով, ընդ որում նրանցից 1-ը՝ Արցախի Հանրապետությունից է: Ուսումնառության ընդհանուր ժամաքանակը 1026 ակադեմիական ժամ է՝ ներառյալ 4 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը:

Ուսուցումն ավարտած ունկնդիրների նշանակումը կատարվելու է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

Նոյեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է ՀՀ քննչական կոմիտեի դեպարտամենտի պետական ծառայողների 2018 թվականի վերապատրաստումը: Առաջին խմբում ընդգրկված է 18 ունկնդիր, ընդհանուր առմամբ՝ նախատեսվում է անցկացնել վերապատրաստում 58 ծառայողների համար՝ 3 խմբով:

Մեկ շաբաթ տևողությամբ վերապատրաստումն անցկացվում է ուսուցման ծրագրի համապատասխան, որը նպատակաուղղված է ծառայողների մասնագիտական գիտելիքների և հմտությունների շարունակական կատարելագործմանը հետևյալ ոլորտներում՝ Քննչական կոմիտեի դեպարտամենտում պետական ծառայություն, գործավարություն, վարչարարություն, գաղտնիության ռեժիմի պահպանում, արխիվային գործ և փաստաթղթաշրջանառություն, հոգեբանություն, քրեական դատավարության և քրեական իրավունքի ընդհանուր դրույթներ: Ուսումնառության ժամաքանակը 32 ակադեմիական ժամ է։ Ուսումնառությունն ավարտվում է վերապատրաստման արդյունքների գնահատմամբ՝ միասնական բանավոր քննությամբ:

Նոյեմբերի 5-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի աշխատողների վերապատրաստման դասընթացները:

Նախատեսվում է վերապատրաստումը կազմակերպել 3 խմբով՝ ընդհանուր թվով 19 ունկնդրի համար: Այս շաբաթ վերապատրաստման դասընթացին մասնակցում է քրեական մասնագիտացմամբ 12 ունկնդիր: Երկրորդ խմբում ընդգրկված է քաղաքացիական մասնագիտացմամբ 5 ունկնդիր, իսկ երրորդում՝ գրասենյակի քարտուղարության ֆինանսատնտեսագիտական և հաշվապահական հաշվառման վարչության 2 աշխատող: ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի աշխատողների վերապատրաստումն իրականացվում է դատական ծառայողների ուսուցման ծրագրի համապատասխան:

Նոյեմբերի 3-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ Ակադեմիայի 2018 թվականի ունկնդիր-շրջանավարտների՝ դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց դիպլոմների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը:

Մինչ դիպլոմների հանձնումը՝ ունկնդիրներին ողջունեց և ջերմորեն շնորհավորեց ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը: «Ցանկացած կրթական կառույցի գնահատման չափանիշն իր շրջանավարտների դրսևորած ձեռքբերումներն են աշխատանքային գործունեության ընթացքում: Այդ առումով ես լիահույս եմ և բավարար հիմքեր ունեմ հիմա բարձրաձայնելու, որ Ակադեմիայի պատիվը բարձր եք պահելու: Վստահ եմ՝ սիրելով եք ընտրել այս մասնագիտությունը: Մաղթում եմ, որ ձեր սիրած գործով զբաղվելուց բացի, ձեր կատարած աշխատանքից հաճույք ստանաք՝ անկախ ծանրաբեռնվածությունից և աշխատանքային բարդություններից»,-նշեց ռեկտորը:

Կառավարման խորհրդի անդամ, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Արմեն Հարությունյանը ևս շնորհավորեց շրջանավարտներին մասնագիտական պատրաստումը բարեհաջող ավարտելու կապակցությամբ և նորանոր ձեռքբերումներ մաղթեց:

Կառավարման խորհրդի անդամ, Երևան քաղաքի դատախազ Գևորգ Բաղդասարյանը շնորհավորական խոսքում նշեց, որ հպարտության զգացում ունի, որովհետև ուսումնառության ընթացքում ապագա գործընկերներին ճանաչելու հնարավորություն է ունեցել՝ թե՛ մասնագիտական տեսանկյունից, թե՛ մարդկային որակների առումով:

Ռեկտորը դիպլոմներ հանձնեց Ակադեմիայի հերթական սերնդի շրջանավարտներին՝ դատախազների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված 14 ունկնդրի, որոնցից 1-ը Արցախի Հանրապետությունից է: Սահմանված կարգով՝ ուսումնառությունը տևել է 7 և կես ամիս՝ 2018 թվականի փետրվարի 26-ից հոկտեմբերի 12-ը, ներառյալ 4 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը:

Հոկտեմբերի 31-ին անցկացվեց «Վատ վերաբերմունքի արգելքը» Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽ) HELP ծրագրի (Մարդու իրավունքների կրթություն իրավական ոլորտի մասնագետների համար) հեռավար ուսուցման դասընթացի ներածական հանդիպումը: Ողջույնի խոսքով հանդես եկան Երևանում ԵԽ գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան, Արդարադատության ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, ԵԽ HELP ծրագրի ղեկավար Աննա Մեդարսկա-Լազովան: Մասնակցում էին ներկայացուցիչներ ՀՀ գլխավոր դատախազությունից, ՀՀ քննչական կոմիտեից, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունից:

Նատալյա Վուտովան հատուկ ընդգծեց HELP ծրագրի կարևորությունը և երախտագիտություն հայտնեց Արդարադատության ակադեմիային, նաև փորձագետներ Էրիկ Սվանիձեին և Գոհար Սիմոնյանին ծավալուն և չափազանց կարևոր աշխատանքի համար:

Արդարադատության ակադեմիայի անունից ներկաներին ողջունեց Անահիտ Մանասյանը: «ԵԽ-ի հետ համագործակցության շնորհիվ այս տարիների ընթացքում հնարավորություն ենք ունեցել մի շարք դասընթացներ ադապտացնել ՀՀ օրենսդրությանը, դրանք մասնավորապես վերաբերել են ինչպես ապացույցների թույլատրելիությանը քրեական դատավարությունում, այնպես էլ ընտանեկան բռնությանը, կանանց նկատմամբ բռնությանը և այս դեպքում՝ վատ վերաբերմունքի արգելքին: Սա կարևոր ենք համարում, որովհետև նմանատիպ դասընթացները հնարավորություն են տալիս հեռավար հարթակում առանցքային հարցերի առնչությամբ քննարկումներ կազմակերպել, հարցերի պատասխաններ գտնել»,-նշեց պրոռեկտորը և շնորհակալություն հայտնեց փորձագետներին, նաև ԵԽ-ին ակտիվ և արդյունավետ համագործակցության համար:

Աննա Մեդարսկա-Լազովան մասնակիցներին ներկայացրեց HELP ծրագիրը և դրա առանձնահատկությունները:
Դասընթացի հեղինակ Էրիկ Սվանիձեն ներկայացրեց ՄԻԵԿ 3-րդ հոդվածով նախատեսված վատ վերաբերմունքի դեպքերի արդյունավետ քննության հիմնական սկզբունքները, իսկ դասընթացավար Գոհար Սիմոնյանը՝ նոր մշակված դասընթացը, ուսուցման նպատակները, գնահատման չափանիշները: Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին դասընթացին առնչվող գործնական այլ հարցեր:

Հանդիպումը կազմակերպվել էր «Աջակցություն Հայաստանում քրեական արդարադատության համակարգի բարեփոխումներին և պայքար վատ վերաբերմունքի և անպատժելիության դեմ» ծրագրի շրջանակում: Ծրագրի այս մասը իրականացվում է ԵՄ-ի և ԵԽ-ի կողմից «Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման» ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում:

Հոկտեմբերի 26-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց կլոր սեղան-քննարկում՝ «Ընտրական հանցագործությունների որակումը և քննության առանձնահատկությունները» թեմայով:

Մասնակցում էին ՀՀ դատախազության, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության, ՀՀ քննչական կոմիտեի, ՀՀ ոստիկանության ներկայացուցիչներ: Քննարկման նպատակն էր վերհանել ոչ միայն ընտրական հանցագործությունների որակման և քննության մեթոդիկայի հարցերը և իրականացնել միասնական պրակտիկայի ձևավորմանն ուղղված միջոցառումներ, այլև մշակել քրեական հետապնդման մարմինների միջև արդյունավետ փոխգործակցության ձևեր ու մեթոդներ:

Ողջունելով քննարկման մասնակիցներին՝ Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը շնորհակալություն հայտնեց հրավերն ընդունելու համար: Ռեկտորի խոսքով՝ այս կլոր սեղան-քննարկումը ՀՀ վարչապետի հանձնարարականով անցկացվող միջոցառումների թվում է: «Այսօրվա մեր քննարկման նպատակը ընտրական գործընթացների հետ կապված որակման առավել վիճահարույց խնդիրներին անդրադառնալն է, և բոլոր այն դեպքերում, երբ իրավակիրառ պրակտիկայում կարող են առաջ գալ որոշակի խնդիրներ, կփորձենք դրանց լուծումները համատեղ ուժերով գտնել»,-նշեց ռեկտորը:

Քննարկումը վարում էին ԵՊՀ սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի դոցենտ Հասմիկ Ենգոյանը և ԵՊՀ դասախոս, ՀՀ ՀՔԾ իրավական ապահովման բաժնի ղեկավար Սրբուհի Գալյանը: Նախատեսվում է նույնաբովանդակ քննարկումներ կազմակերպել նաև հետագայում:

Եվրոպայի Խորհրդի (ԵԽ) հրավերով Արդարադատության ակադեմիայի պատվիրակությունը՝ ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանի գլխավորությամբ, հոկտեմբերի 18-ին և 19-ին մասնակցեց Ստրասբուրգում անցկացված համաժողովին՝ «Արդարադատության հասանելիությունը բռնությունից տուժած կանանց համար» թեմայով: Պատվիրակության կազմում էին Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը, Գիտահետազոտական և ծրագրամեթոդական աշխատանքների կազմակերպման բաժնի ղեկավար Գոհար Գևորգյանը, բաժնի գլխավոր մասնագետ Պետիկ Մկրտչյանը, Համագործակցության և հանրային կապերի բաժնի ղեկավար Աննա Մկրտիչյանը:

Համաժողովին մասնակցում էին 70-ից ավելի պատվիրակներ Արևելյան գործընկերության անդամ երկրների իրավական ոլորտի մասնագետների համար մասնագիտական պատրաստում և վերապատրաստում իրականացնող կառույցներից, պետական կառավարման մարմիններից, ԵԽ համապատասխան ստորաբաժանումներից, տեղական և միջազգային փորձագետներ:

ԵԽ «Արդարադատության հասանելիությունը բռնությունից տուժած կանանց համար Արևելյան գործընկերության 6 երկրներում» տարածաշրջանային ծրագրի շրջանակում անցկացվող համաժողովի ընթացքում քննարկվեցին կանանց համար արդարադատության հասանելիությունն ապահովելու միջոցները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով բռնության ենթարկված կանանց խնդիրներին: Համաժողովի նպատակն էր ամփոփել այն արդյունքները, որոնց հասել են Արևելյան գործընկերության երկրները կանանց համար արդարադատության հասանելիության ապահովման գործում՝ «Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի մասին» ԵԽ կոնվենցիայի (Ստամբուլի կոնվենցիայի) լույսի ներքո:

Համաժողովին Սերգեյ Առաքելյանը հանդես եկավ ողջույնի խոսքով: «Աշխարհում չկա հասարակություն առանց բռնության, հատկապես՝ կանանց նկատմամբ, ուստի համաշխարհային բնույթ ունեցող նման խնդիրները դժվար է լուծել առանց միջազգային գործընկերների աջակցության, առանց համատեղ աշխատանքի: Հայաստանի դեպքում էլ կանանց և, իհարկե, ընտանեկան բռնության ենթարկված բոլոր անձանց իրավունքների պաշտպանության ամրապնդումը և ընտանեկան բռնության վերացման խնդիրն արդիական է»,-նշեց ռեկտորը՝ վստահություն հայտնելով, որ համաժողովի ընթացքում խնդիրների լուծման հաղթահարման մեխանիզմներ կուրվագծվեն, հետագայում ևս համատեղ ծրագրեր կիրականացվեն:

Համաժողովի ընթացքում զեկույցով հանդես եկավ պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը՝ ներկայացնելով Ակադեմիայում իրականացված և իրականացվելիք միջոցառումները՝ ուղղված վերոնշյալ ոլորտի շրջանակում խնդիրների լուծմանը:

Ելույթներով հանդես եկան ոչ միայն Հայաստանի, այլև Վրաստանի, Մոլդովայի, Ուկրաինայի, Բելառուսի, Ադրբեջանի ներկայացուցիչները, ԵԽ փորձագետներ եվրոպական տարբեր երկրներից: Ձևավորվեցին աշխատանքային խմբեր, թեմային առնչվող առանձին խնդիրները քննարկելու և մասնակիցների միջև փորձի փոխանակում անցկացնելու նպատակով: Մասնակիցները կարևորեցին նման քննարկումների անցկացումը կարևորագույն խնդիրների լուծումների որոնումների ճանապարհին և հետագայում ևս կառուցողական երկխոսություն անցկացնելու պատրաստակամություն հայտնեցին:

Հոկտեմբերի 16-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեց Նիդեռլանդների Թագավորության դատական խորհրդի պատվիրակությունը՝ Կենտրոնական վերաքննիչ տրիբունալի նախագահ Թաքվոր Ավեդիսյանի գլխավորությամբ: Պատվիրակության կազմում էր քաղաքականության հարցերով ավագ խորհրդատու Ջոս Փութսը:

Ակադեմիայի անունից հյուրերին ողջունեց Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը: Հյուրերի խնդրանքով պրոռեկտորը ներկայացրեց մասնագիտական պատրաստմանն ու վերապատրաստմանը, ուսումնական ծրագրերի մշակմանը, դասավանդմանը և Ակադեմիայի գործունեությանն առնչվող մի շարք հարցեր:

Թաքվոր Ավեդիսյանը երախտագիտություն հայտնեց ջերմ ընդունելությսն համար և ներկայացրեց Նիդեռլանդների Թագավորության դատական համակարգի, իրավական ոլորտի մասնագետների վերապատրաստման առանձնահատկությունները, դատավորների և մամուլի միջև համագործակցությունը: Թաքվոր Ավեդիսյանն իր խոսքում ընդգծեց դատական համակարգի անկախությանը, հանրային վստահության կարևորությանը, հասարակության հանդեպ հաշվետվողականության դերի բարձրացմանն առնչվող հարցերը:

Տեղեկացնենք, որ Նիդեռլանդների Թագավորության դատական խորհրդի պատվիրակությունը Հայաստանում է երկօրյա պաշտոնական այցով՝ ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի հրավերով: