Արդարադատության Ակադեմիա - ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈւԹՅԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱ

Մարտի 2-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվեց «Դատական ակտերի կազմման հմտություններ» թեմայով սեմինար երկու առանձին խմբերի համար՝ դատավորի թեկնածուների և դատավորների: Սեմինարը վարում էր Գերմանիայից ժամանած փորձագետ Ռոլֆ Քնիպերը: Սեմինարն իրականացվեց «Հարավային Կովկասում եվրոպական չափորոշիչներին իրավական համապատասխանեցում» ծրագրի շրջանակում:

Արդարադատության ակադեմիայի ուսումնական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Ռուզաննա Ղևոնդյանը ողջունեց հյուրին և մասնակիցներին և նշեց, որ Ակադեմիան մեծապես կարևորում է միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերության (GIZ) հետ համագործակցությունը, որի շրջանակում կազմակերպվել է վերոնշյալ սեմինարը:

«Ակադեմիան իր ուշադրության կենտրոնում է պահում քննարկվող թեման, ավելին՝ այն, որպես դասավանդվող առարկայական կուրս, ընդգրկված է նաև ուսուցման ծրագրում, առավելապես՝ դատավորների թեկնածուների մասնագիտական պատրաստման»,-ասաց պրոռեկտորը և լսարանին ներկայացրեց Բրեմենի համալսարանի պրոֆեսոր, Թբիլիսիի և Քիշնևի պետական համալսարանների պատվավոր դոկտոր Ռոլֆ Քնիպերին՝ որպես հեղինակավոր ու վաստակաշատ փորձագետ: Պրոռեկտորն արդյունավետ աշխատանք մաղթեց սեմինարի մասնակիցներին:

Ինչպես դատավորի թեկնածուների, այնպես էլ դատավորների հետ անցկացված սեմինարն անցավ ակտիվ քննարկման ձևաչափով:

Մարտի 1-ին Արդարադատության ակադեմիա այցելեցին ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի ներկայացուցիչները՝ Եվրոպական Միության կողմից ֆինանսավորվող «Մարդու իրավունքների խթանում և պաշտպանություն Հայաստանում» ծրագրի ղեկավար Մարիա Սիլվանյանը և նույն ծրագրում մարդու իրավունքների փորձագետ Մարինե Մալխասյանը: Հյուրերին ընդունեց Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը և ողջունեց նրանց՝ համագործակցությանն ուղղված նախաձեռնությունը:

ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի ներկայացուցիչները տեղեկացրին, որ «Մարդու իրավունքների խթանում և պաշտպանություն Հայաստանում» ծրագիրը ԵՄ մարդու իրավունքների բյուջետային աջակցության ծրագրի մաս է կազմում և իրականացվում է ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի կողմից, ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի և ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի հետ համագործակցությամբ: Ծրագրի հիմնական ուղղություններն են խոշտանգումների և այլ դաժան վերաբերմունքի կանխարգելումը, հակախտրականությունը, գենդերային հիմքով բռնության դեմ պայքարն ու երեխաների իրավունքները: Կողմերը քննարկեցին միջազգային փորձագետների ներգրավմամբ խոշտանգումներին, խտրական վերաբերմունքին առնչվող համապատասխան դասընթացների կազմակերպման հնարավորությունները, ինչպես նաև Ակադեմիայում մասնագիտական պատրաստում և վերապատրաստում անցնող համապատասխան թիրախային խմբերի համար սեմինարների անցկացումը:

Պրոռեկտորը հյուրերին ներկայացրեց հիշյալ թեմաներով Ակադեմիայում անցկացվող դասընթացները, նաև մանրամասն անդրադարձավ Ակադեմիայում դասավանդվող առարկայական կուրսերի առանձնահատկություններին, միջազգային գործընկերների հետ իրականացված նմանատիպ ծրագրերին, դրանց արդյունքներին: Խոսվեց լսարանի առանձնահատկություններով պայմանավորված մոդուլների մշակման բովանդակային ու նաև դասընթացների անցկացման կազմակերպական հարցերի մասին: Անահիտ Մանասյանը տեղեկացրեց այս պահին այլ գործընկերների հետ մշակման փուլում գտնվող նոր մուդուլների մասին: Ավելին՝ պրոռեկտորը առաջարկեց համագործակցության հստակ և թիրախային ուղղություններ՝ այդ առումով հաշվի առնելով Ակադեմիայի ունկնդիրների կարիքները: Հյուրերը ողջունեցին առաջարկները և նշեցին, որ համապատասխան քննարկումներից հետո հնարավոր կլինի դրանց իրականացումը:

Այսօր Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկեց 2018 թվականի դատավորների և դատախազների թեկնածությունների ցուցակներում ընդգրկված անձանց մասնագիտական պատրաստումը: Ունկնդիրների թվում են դատավորի 10 (5-ը՝ քրեական, 5-ը՝ քաղաքացիական մասնագիտացումներով) և դատախազի 16 թեկնածու, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր խմբում մեկական թեկնածու Արցախի Հանրապետությունից է:

Ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը ողջունեց և շնորհավորեց ունկնդիրներին, բարի երթ մաղթեց նրանց մասնագիտական գործունեության զարգացմանն ուղղված շատ ավելի նեղ մասնագիտացված ուսումնառության մեկնարկի կապակցությամբ: «Ինձ թվում է՝ վճռական որոշում եք կայացրել և հաաստատակամ եք դատավոր, դատախազ դառնալու հարցում և լուրջ մտադրություն ունեք այս ուսումնառության ընթացքում ձեռք բերել անհրաժեշտ հմտություններ, կարողություններ: Շատ դժվար ճանապարհ եք ընտրել, բայց վստահ եմ՝ միասին պատվով կհաղթահարենք այն: Լիահույս եմ՝ քանի հոգի ընդունվել է, այնքանն էլ կավարտի և մոտ ապագայում կնշանակվի համապատասխան ոլորտներում»,-նշեց Ս. Առաքելյանը:

Ռեկտորն ունկնդիրներին ներկայացրեց ուսումնական գործընթացին առնչվող մանրամասներ, անդրադարձավ ուսումնառությանը վերաբերող բովանդակային և տեխնիկական հարցերի: Ունկնդիրները նաև տեղեկացան, որ պարբերաբար հանդիպումներ են անցկացվելու, որի ընթացքում ռեկտորի հետ ուսումնառության ընթացքում առաջացած հարցերն ու խնդիրները քննարկելու և լուծումներ գտնելու հնարավորություն են ստանալու:

Ուսումնական գործընթացը մեկնարկեց «ՀՀ սահմանադրական իրավունքի գիտության և սահմանադրական արդարադատության արդի միտումները» դասընթացով: Իսկ թեկնածուների մասնագիտական պատրաստումը, համաձայն համապատասխան ուսուցման ծրագրերի, տևելու է 7 ամիս 2 շաբաթ (2018 թվականի փետրվարի 26-ից հոկտեմբերի 12-ը)՝ ներառյալ փորձաշրջանը: Ուսումնառության ընդհանուր ժամաքանակը դատավորի թեկնածուների համար սահմանված է 1026, իսկ դատախազների թեկնածուների համար՝ 1050 ակադեմիական ժամ:

Փետրվարի 19-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկեց ՀՀ քննչական կոմիտեի քննիչների թեկնածությունների 2018 թվականի ցուցակում ընդգրկված անձանց մասնագիտական պատրաստումը: Առաջին դասից առաջ Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը ողջունեց խմբում ընդգրկված 27 թեկնածուներին, շնորհավորեց Ակադեմիայի ունկնդիր դառնալու կապակցությամբ և հաջող ուսումնառություն մաղթեց:

«Շատ բարդ ընտրություն եք կատարել: Մասնագիտությունը, որը ուզում եք ձեռք բերել, ոչ միայն պատվաբեր է, այլև կապված է լուրջ պատասխանատվության հետ: Այսօր ոչ բոլորն են քննիչի մասնագիտությունն ընտրում, ողջունում եմ ձեր ընտրությունը և հուսով եմ՝ քանի հոգի ընդունվել է, այնքանն էլ ավարտելու է»,-նշեց ռեկտորը և ներկայացրեց Ակադեմիայում մասնագիտական պատրաստման առանձնահատկությունները:

Տեղեկացնենք, որ ուսումնական գործընթացին առնչվող հարցերի քննարկման նպատակով Ակադեմիայում պարբերաբար հանդիպումներ են անցկացվում, որի ընթացքում ունկնդիրներն իրենց հուզող հարցերով դիմում են ռեկտորին:

Քննիչի թեկնածուների առաջին խմբի դասընթացների ընդհանուր ժամաքանակը 250 ակադեմիական ժամ է, ևս 18 ակադեմիական ժամ՝ քննաշրջանի համար: Ուսումնառության ընդհանուր տևողությունը ուսուցման ծրագրով սահմանված է 7 և կես ամիս՝ 2018 թվականի փետրվարի 19-ից սեպտեմբերի 25-ը (ներառյալ 3 ամիս տևողությամբ փորձաշրջանը):

Ուսումնական գործընթացը մեկնարկեց «Քրեական գործերով ՄԻԵԴ իրավական դիրքորոշումների կիրառման արդի հարցեր» դասընթացով: Ունկնդիրներին տրամադրվեցին ուսումնական համապատասխան նյութեր, մասնագիտական գրքեր, որոնք անհրաժեշտ կլինեն ուսումնառության ընթացքում:

Փետրվարի 12-ին Արդարադատության ակադեմիայում մեկնարկել է 2018 թվականի ուսումնական գործընթացը՝ դատական ծառայողների և դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողների վերապատրաստմամբ: Օրենքով սահմանված կարգով՝ դատական ծառայողները և դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողները պարտադիր վերապատրաստում են անցնում երեք տարին մեկ անգամ: Սահմանված կարգով՝ փետրվարից մինչև մայիս վերապատրաստում կանցնեն դատական ծառայողների՝ 15, ինչպես նաև փետրվար-մարտ ամիսներին՝ դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողների 4 խումբ:

Դատական ծառայողների վերապատրաստման առաջին խմբում ներառված է 12 ունկնդիր՝ ներառյալ Արցախի Հանրապետությունից: Դատական ծառայողների վերապատրաստման խմբերում ընդգրկված են գրասենյակի ավագ մասնագետներ, մասնագետներ, կրտսեր մասնագետներ, գործավարներ, գլխավոր հաշվապահներ, հաշվապահներ, գնումների մասնագետներ և ֆինանսա-բյուջետային վարչության, ներքին աուդիտի վարչության, հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական վարչության, նյութատեխնիկական վարչության ծառայողներ, ինչպես նաև ՀՀ դատական արխիվի աշխատակիցներ, արխիվապահներ:

Դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողների առաջին խմբում վերապատրաստվում է 21 ունկնդիր: Դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողների վերապատրաստման խմբերում ընդգրկված են գործավարական գործառույթներ իրականացնող պետական ծառայողներ, ֆինանսական և հաշվապահական հաշվառման վարչության, գնումների և նյութատեխնիկական ապահովման վարչության պետական ծառայողներ, քարտուղարության, արխիվի բաժնի պետական ծառայողներ, ինչպես նաև այլ գործառույթներ իրականացնող պետական ծառայողներ։

Ուսուցման ծրագրի համաձայն՝ դատական ծառայողների և դատախազության աշխատակազմում պետական ծառայողների վերապատրաստումն ավարտվելու է արդյունքների գնահատմամբ՝ բանավոր եղանակով, միասնական քննությամբ:

Փետրվարի 9-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանն ընդունեց Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողովի նախագահ Սիրանուշ Սահակյանին և հանձնաժողովի անդամ Էդգար Շաթիրյանին: Հանդիպմանը ներկա էր նաև Ակադեմիայի գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը:

Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են հանրային ծառայության ոլորտում կոռուպցիայի դեմ պայքարի արդի հարցերի վերաբերյալ դասընթացին առնչվող հարցեր: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել համատեղ քննարկել և աշխատել դասընթացի բովանդակային հարցերի շուրջ: Ավելին՝ նախատեսվում է վերոնշյալ թեմայով Ակադեմիայի ունկնդիրների համար լրացուցիչ աշխատաժողովներ ու դասախոսություններ անցկացնել:

Փետրվարի 5-ից 10-ը Երևանում անցկացվում է Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի Հանրապետության եռամյա անդամակցությանը նվիրված միջոցառումների շարք, այդ թվում՝ դասախոսություններ Արդարադատության ակադեմիայի ունկնդիրների համար: Այդ նպատակով փետրվարի 9-ին Ակադեմիա այցելեցին Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) դատարանի դատավորներ Արմեն Թումանյանը և Դենիս Կոլոսը: Հյուրերը հանդես եկան «Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային օրենսգրքի հիմնական նորամուծությունները» թեմայով դասախոսությամբ, որին ներկա էին դատավորներ, Ակադեմիայի աշխատակազմի ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի ուսանողներ:

Ողջունելով հյուրերին՝ Գիտական աշխատանքի գծով պրոռեկտոր Անահիտ Մանասյանը նշեց, որ Ակադեմիայում ավանդույթ է դարձել նման ձևաչափով հրավիրյալ փորձագետների դասախոսությունների անցկացումը:

Բանախոսները նախ ներկայացրին հետխորհրդային տարածքում տնտեսական համակարգի փոփոխությունները՝ Միության փլուզմամբ պայմանավորված, ապա՝ ԱՊՀ-ի ձևավորումը՝ որպես տնտեսական նոր կապերի հաստատման միջավայր: Այդ համատեքստում դիտարկվեց ԵԱՏՄ-ի ստեղծումը՝ որպես միջազգային ինտեգրացիոն տնտեսական միավորում և հանուն ազգային տնտեսությունների կատարելագործման, համագործակցության, մրցունակության բարձրացման և կայուն զարգացման պայմանների՝ ի շահ անդամ պետությունների բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման: Այդ առումով հյուրերը մեծապես կարևորեցին Եվրասիական տնտեսական միության դատարանի դերը, որն ապահովում է անդամ-երկրների և միության մարմինների կողմից ԵԱՏՄ պայմանագրի և այլ միջազգային պայմանագրերի կիրառումը միության շրջանակներում:

Բանախոսները մանրամասն ներկայացրին դատարանի կառուցվածքը, առանձնահատկությունները, պետության անունից լիազոր մարմնի կողմից դատարան դիմելու ընթացակարգը և թեմային առնչվող մի շարք այլ հարցեր:

Փետրվարի 8-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ Ակադեմիայի և Արցախի Հանրապետության բարձրագույն դատական խորհրդի (ԲԴԽ) միջև համագործակցության մասին փոխըմբռնման հուշագրի ստորագրման հանդիսավոր արարողությունը: Հուշագիրը ստորագրեցին Ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը և Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Գայանե Գրիգորյանը:

Արցախի Հանրապետության բարձրագույն դատական խորհուրդն անկախ պետական մարմին է, որը երաշխավորում է դատարանների և դատավորների անկախությունը: Հուշագրի ստորագրմամբ կողմերը նպատակ ունեն նպաստել Արցախի Հանրապետության դատավորների և դատավորների թեկնածուների ցուցակում ընդգրկված անձանց պատշաճ մասնագիտական պատրաստվածությանը և վերապատրաստմանը, ինչպես նաև երկու պետությունների դատական համակարգերի ներկայացուցիչների միջև շփումների ակտիվացմանը:

Սերգեյ Առաքելյանը, ողջունելով հյուրին, նախ շնորհավորեց Արցախի բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ, ապա նշեց, որ հուշագրի ստորագրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է սահմանադրական բարեփոխումներից հետո օրենսդրական փոփոխություններով, որոնք տեղի են ունեցել Արցախի Հանրապետությունում: Նրա խոսքով՝ մի շարք լիազորություններ, որոնք նախկինում Արդարադատության խորհուրդը կամ Դատարանների նախագահների խորհուրդն էր իրականացնում, այժմ փոխանցվել է Բարձրագույն դատական խորհրդին: «Այսօր որոշել ենք իրավական հիմքի վրա դնել մեր համագործակցությունը: Իմ համոզմամբ՝ յուրաքանչյուր հայի կարևորագույն նպատակներից մեկը պետք է լինի Արցախին, Արցախի գործընկերներին հնարավորինս աջակցելը: Այդ առումով յուրաքանչյուրս մեր տեղում շատ լուրջ խնդիր ենք լուծում. նպաստում ենք Արցախի պետության կայացմանը, զարգացմանը»,-իր ելույթում նշեց ռեկտորը:

Գայանե Գրիգորյանը շնորհակալություն հայտնեց ռեկտորին ջերմ ընդունելության համար և վստահեցրեց, որ նույն ջերմությամբ էլ կշարունակվի համագործակցությունը:

Հունվարի 29-ին Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանն ընդունեց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության քրեական արդարադատության բարեփոխումների ծրագրի ղեկավար Քրիստինա Աֆոյանին և ԱՄՆ հանրային կառավարման ազգային ակադեմիայի ներկայացուցիչներին: Հանդիպմանը ներկա էր նաև ԵՊՀ միջազգային համագործակցության վարչության պետ, գիտական քաղաքականության և միջազգային համագործակցության գծով պրոռեկտորի տեղակալ Ալեքսանդր Մարգարովը:

Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին մի շարք հարցեր, որոնք վերաբերում էին ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանության քրեական արդարադատության բարեփոխումների ծրագրի կողմից ֆինանսավորվող և մշակման փուլում գտնվող հակակոռուպցիոն և մարդու իրավունքներին առնչվող թեմաներով դասընթացներին:

Հունվարի 26-ին Արդարադատության ակադեմիայում տեղի ունեցավ Ակադեմիայի կառավարման խորհրդի 2018 թվականի առաջին նիստը: Մասնակցում էին Խորհրդի անդամներ Արմեն Հարությունյանը (ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ), Գևորգ Բաղդասարյանը (ՀՀ գլխավոր դատախազության մեղադրանքի պաշտպանության և դատական ակտերի բողոքարկման վարչության պետ), Րաֆֆի Ասլանյանը (Երևան քաղաքի դատախազ), Երվանդ Խունդկարյանը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական և վարչական պալատի նախագահ), Համլետ Ասատրյանը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի դատավոր), Հովսեփ Բեդևյանը (ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի նախագահ): Նիստին մասնակցում էր Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը:

Նիստի օրակարգում, ի թիվս այլ հարցերի, ընդգրկված էր Կառավարման խորհրդի նախագահի ընտրության հարցը: Խորհրդի անդամները շնորհակալություն հայտնեցին Արմեն Հարությունյանին կատարած աշխատանքի համար, ով վերջին մեկ տարում նախագահում էր Խորհուրդը: Նախագահի պաշտոնում առաջադրվեց Երվանդ Խունդկարյանի թեկնածությունը, ով գաղտնի քվեարկությամբ միաձայն ընտրվեց՝ մեկ տարի պաշտոնավարման ժամկետով: Խորհրդի անդամները շնորհավորեցին նորընտիր նախագահին՝ մաղթելով նրան արդյունավետ աշխատանք: «Արդարադատության ակադեմիայի մասին» ՀՀ օրենքով` Ակադեմիայի կառավարումն իրականացնում է Ակադեմիայի կառավարման խորհուրդը: Օրենքի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ Խորհրդի նախագահն ընտրվում է խորհրդի կազմից՝ նրա անդամների ձայների մեծամասնությամբ, գաղտնի քվեարկությամբ, դատախազ և դատավոր անդամների միջև ռոտացիոն կարգով:

Խորհրդի նախագահի ընտրությունից հետո Խորհուրդն անցավ օրակարգային մյուս հարցերի քննարկմանը: Խորհրդի անդամները հաստատեցին դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց մասնագիտական պատրաստման 2018 թվականի ուսուցման ծրագիրը, ինչպես նաև Ակադեմիայի 2018թ. եկամուտների և ծախսերի նախահաշիվը: